Radas dan bahan makmal yang lazim

Halaman ini merangkumi satu standard kandungan Tingkatan 4: radas dan bahan makmal yang lazim. Peperiksaan menjangka tiga perkara daripada anda di sini, mengenali setiap radas, tahu dengan tepat kegunaannya, dan memilih yang betul untuk sesuatu tugas. Ia kedengaran mudah, tetapi markah tercicir setiap tahun kerana penamaan yang cuai dan kerana memilih radas yang tidak cukup tepat untuk kerja itu.

Radas yang mesti anda tahu

Pelajari setiap nama bersama kegunaan utamanya dan, di mana ia penting, ketepatannya:

• Silinder penyukat, menyukat isipadu cecair secara anggaran (contohnya 50 cm³). Pantas, tetapi tidak jitu.
• Pipet, menyampaikan satu isipadu tetap yang tepat (contohnya tepat 25.0 cm³) dalam pentitratan.
• Buret, menyampaikan isipadu berubah tetapi tepat, dibaca hingga 0.05 cm³, digunakan untuk menambah asid atau alkali semasa pentitratan.
• Bikar, menyimpan, mengadun dan memanaskan cecair; sukatannya kasar sahaja.
• Kelalang kon (Erlenmeyer), menyimpan cecair yang dititrat; bentuknya membolehkan anda menggoncang tanpa menumpah.
• Kelalang isipadu, menyediakan larutan hingga isipadu tepat (contohnya 250.0 cm³).
• Termometer, mengukur suhu dalam °C.
• Penunu Bunsen, sumber haba.
• Neraca elektronik, mengukur jisim dalam gram (g), selalunya hingga dua tempat perpuluhan.
• Tabung uji dan tabung didih, menyimpan sedikit bahan untuk tindak balas.
• Kaki retort, pengapit dan bos, menahan radas seperti buret pada kedudukannya.
• Corong turas dan kertas turas, mengasingkan pepejal tak larut daripada cecair.

Idea utama: ketepatan dan pilihan

Selain menamakan radas, peperiksaan mahu anda memahami ketepatan dan menjustifikasikan sesuatu pilihan. Buret dan pipet menyampaikan isipadu tepat yang diketahui dan merupakan pilihan yang betul apabila jawapan bergantung pada isipadu tepat, seperti dalam pentitratan. Silinder penyukat lebih pantas tetapi jauh kurang jitu, jadi ia digunakan hanya di mana isipadu anggaran boleh diterima, seperti menyukat air untuk membilas kaca. Neraca mengukur jisim kepada ketepatan yang ditunjukkan oleh tempat perpuluhannya. Apabila anda ditanya “radas mana dan mengapa”, markah diberi kerana memadankan radas dengan ketepatan yang sebenarnya diperlukan tugas.

Membaca skala dengan betul. Baca isipadu dengan aras mata sama tinggi dengan dasar meniskus untuk mengelakkan ralat paralaks. Pada buret, skala meningkat ke bawah dan dibaca hingga 0.05 cm³ yang terdekat.

Contoh penyelesaian

Soalan. Seorang pelajar memerlukan tepat 25.0 cm³ larutan natrium hidroksida untuk pentitratan dan, secara berasingan, lebih kurang 100 cm³ air untuk membilas bikar. Nyatakan radas terbaik untuk setiap satu, dan hitung isipadu yang disampaikan jika bacaan buret jatuh dari 3.20 cm³ ke 28.20 cm³.

Langkah 1, Padankan radas dengan tugas pertama. Pentitratan memerlukan isipadu tepat dan tetap 25.0 cm³. Radas yang betul ialah pipet, kerana ia menyampaikan satu isipadu jitu; silinder penyukat tidak cukup tepat.

Langkah 2, Padankan radas dengan tugas kedua. Air pembilas hanya memerlukan anggaran 100 cm³. Silinder penyukat ialah pilihan yang munasabah, pantas, dan kejituan tidak penting di sini.

Langkah 3, Hitung penyampaian buret. Isipadu disampaikan = bacaan akhir − bacaan awal = 28.20 cm³ − 3.20 cm³ = 25.00 cm³. Sentiasa tolak bacaan awal daripada bacaan akhir, dan kekalkan kedua-duanya kepada dua tempat perpuluhan.

Jawapan. Pipet untuk 25.0 cm³ yang tepat; silinder penyukat untuk bilasan 100 cm³ anggaran; buret menyampaikan 25.00 cm³.

Soalan latihan

Soalan. Seorang pelajar mesti menyediakan 250.0 cm³ larutan piawai dan kemudian menyukat bahagian tepat 25.0 cm³ daripadanya untuk setiap pentitratan. Namakan radas yang digunakan untuk menyediakan 250.0 cm³, namakan radas yang digunakan untuk menyukat bahagian 25.0 cm³, dan nyatakan sebab silinder penyukat tidak sepatutnya digunakan untuk kedua-dua langkah itu.

Jawapan. Gunakan kelalang isipadu untuk menyediakan larutan hingga tepat 250.0 cm³, dan pipet untuk menyukat setiap bahagian tepat 25.0 cm³. Silinder penyukat tidak sepatutnya digunakan kerana ia hanya memberi isipadu anggaran; keputusan pentitratan bergantung pada isipadu tepat, jadi alat yang kurang jitu akan memasukkan ralat besar ke dalam pengiraan.

Petua peperiksaan

Jika soalan memberi anda radas dan meminta kegunaannya, jawab dengan tujuan yang khusus, bukan yang kabur, tulis “pipet menyampaikan isipadu larutan yang tepat dan tetap”, bukan sekadar “untuk menyukat”. Jika ia meminta anda memilih, sentiasa justifikasikan pilihan dengan ketepatan yang diperlukan: isipadu jitu → pipet atau buret; isipadu anggaran → silinder penyukat; jisim → neraca elektronik; suhu → termometer. Menamakan radas dan memberi sebab bersama-sama itulah yang menukar jawapan satu perkataan menjadi jawapan markah penuh. Eja juga setiap nama dengan betul, “buret”, “pipet”, “kelalang kon”, kerana nama yang tersalah baca boleh menyebabkan markah hilang.

Radas dan bahan, kenali bezanya

Standard ini menamakan kedua-dua radas dan bahan. Radas ialah alat dan kaca yang anda guna berulang kali, bikar, buret, termometer, neraca. Bahan ialah bahan kimia dan barangan yang habis digunakan dalam eksperimen, bahan kimia, kertas turas, kertas litmus atau penunjuk universal, dan air suling. Jawapan yang kemas mengasingkan dua idea ini: anda memasang radas dan anda menambah bahan ke atasnya. Mengetahui yang mana satu juga membantu anda merancang eksperimen, kerana kaedah patut menyenaraikan radas dahulu kemudian bahan, mengikut susunan yang diharapkan skema pemarkahan.

Menimbang jisim dengan betul

Untuk mengukur jisim, gunakan neraca elektronik dan sifarkannya (tekan “tare”) dengan bekas kosong di atasnya sebelum menambah bahan, supaya bacaan menunjukkan jisim bahan sahaja. Rekod jisim mengikut bilangan tempat perpuluhan yang dipaparkan neraca, contohnya 2.50 g, kerana tempat perpuluhan itu menunjukkan ketepatan alat. Menyalin bacaan tanpa tempat perpuluhannya, atau lupa menyifarkan bekas, ialah dua kesilapan amali yang lazim dan mudah dielakkan.

Kaitan dengan bab

Standard ini terletak dalam bab Pengenalan kepada Kimia dan radas di sini muncul semula dalam setiap topik amali dalam Kimia SPM, terutamanya pentitratan dalam Asid, Bes dan Garam. Ulang kajinya dengan nota ulang kaji bab ini, dan berlatih memilih serta membaca radas dalam contoh penyelesaian. Dalam kelas dalam talian satu-ke-satu Kimia SPM kami, dalam bahasa Inggeris, dari RM50/jam, guru kami meminta pelajar menjustifikasikan setiap pilihan radas dengan ketepatan yang diberikannya, iaitu penaakulan yang dihargai peperiksaan.

Imbasan pantas

• Kenali dan namakan radas lazim dengan betul, dan nyatakan kegunaan khusus setiap satu.
• Isipadu tepat → pipet atau buret; isipadu anggaran → silinder penyukat.
• Baca meniskus pada aras mata; buret dibaca hingga 0.05 cm³.
• Isipadu buret disampaikan = bacaan akhir − bacaan awal.