Keterlarutan garam dalam air

Mengetahui sama ada sesuatu garam larut dalam air ialah kunci yang membuka dua topik besar: meramal sama ada mendakan terbentuk apabila dua larutan dicampurkan, dan memilih kaedah yang betul untuk menyediakan garam yang dinamakan. Peraturannya ringkas dan berbaloi dipelajari dengan tepat, kerana satu pengecualian menentukan banyak jawapan peperiksaan. Rujukan ini menyusun peraturan keterlarutan piawai SPM sebagai jadual, mengikut cara DSKP mahu, dengan pengecualian ditandakan dengan jelas.

Nota skop

Peraturan di bawah ialah rujukan KSSM piawai yang digunakan dalam Kimia SPM. Ia meliputi kumpulan garam yang diuji sukatan pelajaran, nitrat, klorida, sulfat, karbonat, oksida dan hidroksida, serta garam natrium, kalium dan ammonium yang sentiasa larut. Pelajari pengecualian perkataan demi perkataan; di situlah markah berada.

Peraturan keterlarutan

Kumpulan garam	Peraturan am	Pengecualian
Nitrat	Semua larut	Tiada
Garam natrium, kalium, ammonium	Semua larut	Tiada
Klorida	Larut	Plumbum(II) klorida, argentum klorida, merkuri(I) klorida tak larut
Sulfat	Larut	Sulfat plumbum(II), barium dan kalsium tak larut (kalsium sulfat sedikit larut)
Karbonat	Tak larut	Karbonat natrium, kalium dan ammonium larut
Oksida	Tak larut	Oksida natrium dan kalium bertindak balas dengan air memberi hidroksida larut
Hidroksida	Tak larut	Hidroksida natrium dan kalium larut; kalsium hidroksida sedikit larut

Cara menggunakan peraturan

Untuk meramal mendakan, lihat dua garam baharu yang mungkin terbentuk apabila anda mencampurkan dua larutan, dan semak setiap satu terhadap jadual. Jika salah satu akan tak larut, mendakan terbentuk. Contohnya, mencampurkan barium klorida dengan natrium sulfat memberi barium sulfat, yang tak larut, jadi mendakan putih muncul: BaCl₂(ak) + Na₂SO₄(ak) menghasilkan BaSO₄(p) + 2NaCl(ak). Untuk memilih kaedah penyediaan, kelaskan dahulu garam sasaran. Jika ia larut, sediakannya dengan tindak balas asid dengan lebihan pepejal logam, bes atau karbonat lalu tapiskan lebihan, kemudian hablurkan; atau melalui pentitratan untuk garam larut logam reaktif. Jika ia tak larut, sediakannya melalui pemendakan: campurkan dua larutan larut yang membekalkan ion yang betul, kemudian tapis, basuh dan keringkan pepejalnya.

Penaakulan langkah demi langkah

Andaikan anda mesti menyediakan plumbum(II) iodida. Iodida mengikut corak halida, dan plumbum(II) iodida tak larut, jadi kaedahnya ialah pemendakan. Campurkan larutan plumbum(II) nitrat dengan larutan kalium iodida: Pb(NO₃)₂(ak) + 2KI(ak) menghasilkan PbI₂(p) + 2KNO₃(ak). Mendakan kuning plumbum(II) iodida terbentuk, yang anda tapis, basuh dengan air suling dan keringkan. Kerana kedua-dua garam permulaan dipilih supaya larut, satu-satunya hasil tak larut ialah garam yang anda mahu.

Petua menghafal yang berkesan

Mulakan dengan tiga baris yang tidak mempunyai pengecualian: semua nitrat larut, dan semua garam natrium, kalium dan ammonium larut. Baris inilah yang paling kerap menyelamatkan jawapan, kerana ia memberitahu anda larutan permulaan yang selamat digunakan dalam pemendakan. Kemudian hafal senarai pendek garam tak larut yang sering diuji: argentum klorida, plumbum(II) klorida, barium sulfat, plumbum(II) sulfat, dan kebanyakan karbonat serta hidroksida. Dengan menguasai tiga baris “sentiasa larut” dan senarai pendek “tak larut” ini, anda boleh mengelaskan hampir mana-mana garam dalam beberapa saat.

Kesilapan lazim yang perlu dielakkan

• Terlupa bahawa semua nitrat serta semua garam natrium, kalium dan ammonium larut tanpa pengecualian.
• Terlepas pengecualian, seperti mengatakan barium sulfat atau argentum klorida larut.
• Memilih pemendakan untuk garam larut, yang akan meninggalkannya terlarut dan tidak dapat dipulihkan dengan tapisan mudah.
• Tidak membasuh dan mengeringkan garam tak larut, menyebabkannya tinggal tidak tulen.

Cara kami membantu

Guru satu-ke-satu dalam talian kami mengaitkan peraturan terus dengan soalan penyediaan garam, supaya anda boleh mengelaskan mana-mana garam dan menamakan kaedahnya dalam satu baris. Pengajaran dalam bahasa Inggeris, satu-ke-satu, dari RM50 sejam, dengan sesi percubaan berbayar satu jam. Kerana keterlarutan menentukan kedua-dua pemendakan dan penyediaan, mempelajari jadual ini dengan baik membuang banyak ketidakpastian daripada soalan Asid, Bes dan Garam dalam Kertas 2 dan Kertas 3.