Ion dan formula lazim

Hampir setiap formula kimia dalam Kimia SPM dibina daripada set kecil ion yang mempunyai cas tetap. Sebaik anda tahu cas pada setiap ion lazim, menulis formula menjadi mekanikal: anda menyeimbangkan jumlah cas positif dan negatif supaya sebatian itu neutral. Rujukan ini menyenaraikan ion yang diharapkan sukatan pelajaran dan kemudian menunjukkan peraturan penggabungan, disusun mengikut cara DSKP membentangkannya, supaya anda boleh membina mana-mana formula garam dengan yakin.

Nota skop

Dua jadual di bawah mengandungi set KSSM piawai ion lazim untuk Tingkatan 4 dan Tingkatan 5. Pelajari nama, simbol dan cas bersama-sama, kerana ketiga-tiganya diperlukan untuk menulis formula dan menamakan garam dengan betul. Inilah ion yang muncul dalam penulisan formula, persamaan ion dan analisis kualitatif.

Kation lazim (ion positif)

Nama	Formula	Cas
Hidrogen	H+	1+
Natrium	Na+	1+
Kalium	K+	1+
Argentum	Ag+	1+
Ammonium	NH4+	1+
Kuprum(II)	Cu2+	2+
Ferum(II)	Fe2+	2+
Ferum(III)	Fe3+	3+
Zink	Zn2+	2+
Plumbum(II)	Pb2+	2+
Magnesium	Mg2+	2+
Kalsium	Ca2+	2+
Barium	Ba2+	2+
Aluminium	Al3+	3+

Anion lazim (ion negatif)

Nama	Formula	Cas
Hidroksida	OH-	1-
Klorida	Cl-	1-
Bromida	Br-	1-
Iodida	I-	1-
Nitrat	NO3-	1-
Hidrogenkarbonat	HCO3-	1-
Etanoat	CH3COO-	1-
Oksida	O2-	2-
Sulfida	S2-	2-
Sulfat	SO4 2-	2-
Karbonat	CO3 2-	2-
Nitrida	N3-	3-
Fosfat	PO4 3-	3-

Peraturan penggabungan

Untuk menulis formula, seimbangkan cas supaya sebatian itu neutral. Kaedah pantas ialah menukar saiz setiap cas menjadi subskrip bagi ion yang satu lagi, kemudian permudahkan. Bagi natrium oksida, Na⁺ dan O²⁻ bergabung sebagai Na₂O; bagi aluminium oksida, Al³⁺ dan O²⁻ bergabung sebagai Al₂O₃. Apabila anda memerlukan lebih daripada satu ion poliatom, letakkan dalam kurungan: kalsium nitrat ialah Ca(NO₃)₂, dan aluminium sulfat ialah Al₂(SO₄)₃. Sentiasa semak nisbah akhir dalam nombor bulat tanpa faktor sepunya yang tertinggal.

Penaakulan langkah demi langkah

Tulis formula ammonium sulfat. Ion ammonium ialah NH₄⁺ (1+) dan ion sulfat ialah SO₄ 2- (2-). Untuk menyeimbangkan cas 2- anda perlukan dua ion ammonium, jadi formulanya ialah (NH₄)₂SO₄. Kurungan menunjukkan segala yang di dalamnya digandakan, dan jumlah cas kini 2+ berbanding 2-, memberi sebatian neutral. Berlatih beberapa contoh sehingga automatik menjadikan penulisan persamaan jauh lebih pantas.

Menamakan garam daripada dua jadual

Jadual yang sama membolehkan anda menamakan garam serta menulis formulanya. Nama garam hanyalah kation diikuti anion, dengan pengakhiran anion memberitahu asid asalnya: klorida daripada asid hidroklorik, sulfat daripada asid sulfurik, dan nitrat daripada asid nitrik. Jadi sebatian kuprum(II) dan sulfat ialah kuprum(II) sulfat, ditulis CuSO₄, dan sebatian ammonium dan klorida ialah ammonium klorida, NH₄Cl. Apabila sesuatu logam boleh membentuk lebih daripada satu ion, angka Rom dalam nama menetapkan cas yang mesti anda gunakan, itulah sebabnya ferum(II) klorida ialah FeCl₂ manakala ferum(III) klorida ialah FeCl₃. Membaca nama kepada formula dan sebaliknya sehingga kedua-dua arah lancar ialah salah satu cara paling boleh dipercayai untuk menjimatkan masa dalam peperiksaan.

Kesilapan lazim yang perlu dielakkan

• Terlupa cas pada ion poliatom, seperti menulis sulfat sebagai SO₄⁻ dan bukan SO₄ 2-.
• Meninggalkan kurungan, menyebabkan Ca(NO₃)₂ tersalah tulis sebagai CaNO₃₂.
• Mengelirukan ferum(II) dengan ferum(III); angka Rom memberikan casnya.
• Tidak mempermudah, contohnya menulis Mg₂O₂ dan bukan MgO.

Cara kami membantu

Guru satu-ke-satu dalam talian kami melatih penulisan formula daripada set ion ini sehingga ia menjadi sifat kedua, kerana setiap persamaan yang anda seimbangkan bergantung padanya. Pengajaran dalam bahasa Inggeris, satu-ke-satu, dari RM50 sejam, dengan sesi percubaan berbayar satu jam. Kukuhkan cas ion lebih awal dan bab mol, persamaan ion dan penyediaan garam semuanya menjadi jauh lebih mudah sepanjang Tingkatan 4 dan Tingkatan 5.