Soalan latihan: Sebatian Karbon

Cuba setiap soalan sebelum membaca jawapan. Ini soalan asli yang ditulis dalam gaya SPM untuk menguji standard kandungan yang sama; ia bukan kertas tahun lepas. Bagi soalan aneka pilihan, tulis pilihan anda, kemudian semak huruf dan sebab satu baris. Bagi soalan berstruktur, tulis jawapan penuh dahulu, kemudian bandingkan dengan model. Soalan ini merangkumi keseluruhan bab, siri homolog dan formula am, penamaan IUPAC, tindak balas alkana dan alkena, keisomeran, alkohol, asid karboksilik serta ester, jadi ia juga menyemak bahagian mana yang masih perlu anda ulang kaji.

Soalan aneka pilihan gaya Kertas 1

1. Apakah formula am bagi siri homolog alkena?

• A. CₙH₂ₙ₊₂
• B. CₙH₂ₙ
• C. CₙH₂ₙ₋₂
• D. CₙH₂ₙ₊₁OH

Jawapan: B. Alkena mempunyai satu ikatan ganda dua karbon–karbon dan mengikut CₙH₂ₙ; CₙH₂ₙ₊₂ ialah formula alkana.

2. Sebatian manakah ahli siri homolog yang sama dengan etanol?

• A. Etena
• B. Asid etanoik
• C. Propan-1-ol
• D. Etil etanoat

Jawapan: C. Propan-1-ol juga alkohol (kumpulan –OH); yang lain tergolong dalam siri berbeza.

3. Apakah nama yang betul bagi CH₃CH₂CH₂CH₃?

• A. Propana
• B. Butana
• C. But-1-ena
• D. Butan-1-ol

Jawapan: B. Empat karbon dalam rantai tepu dengan hanya ikatan tunggal ialah butana.

4. Etena menyahwarnakan air bromin pada suhu bilik. Tindak balas ini contoh

• A. penggantian.
• B. penambahan.
• C. peneutralan.
• D. pengoksidaan.

Jawapan: B. Ikatan ganda dua terbuka dan bromin ditambah merentasinya, satu tindak balas penambahan.

5. Reagen dan keadaan manakah menukar alkana kepada halogenoalkana?

• A. air bromin pada suhu bilik
• B. klorin dalam cahaya ultraungu
• C. stim dan mangkin asid fosforik
• D. hidrogen dan mangkin nikel

Jawapan: B. Alkana mengalami penggantian dengan halogen hanya dalam cahaya ultraungu.

6. Berapa banyak isomer struktur mempunyai formula molekul C₅H₁₂?

• A. 1
• B. 2
• C. 3
• D. 4

Jawapan: C. Pentana, 2-metilbutana dan 2,2-dimetilpropana ialah tiga isomer itu.

7. Etanol dioksidakan oleh kalium dikromat(VI) berasid. Apakah perubahan warna?

• A. ungu kepada tak berwarna
• B. jingga kepada hijau
• C. hijau kepada jingga
• D. tak berwarna kepada perang

Jawapan: B. Dikromat(VI) bertukar daripada jingga kepada hijau apabila etanol dioksidakan kepada asid etanoik.

8. Apakah hasil yang terbentuk apabila etanol mengalami pendehidratan?

• A. etana
• B. etena
• C. asid etanoik
• D. etil etanoat

Jawapan: B. Pendehidratan menyingkirkan air daripada etanol untuk memberi alkena, etena.

9. Etil etanoat terbentuk daripada etanol dan bahan tindak balas yang manakah lagi?

• A. etena
• B. etana
• C. asid etanoik
• D. natrium etanoat

Jawapan: C. Ester terbentuk daripada alkohol dan asid karboksilik; di sini etanol + asid etanoik.

10. Pernyataan manakah tentang lemak dan minyak yang betul?

• A. Kedua-duanya ester tepu.
• B. Lemak tak tepu; minyak tepu.
• C. Lemak tepu dan pepejal; minyak tak tepu dan cecair.
• D. Minyak tiada pautan ester.

Jawapan: C. Lemak tepu dan pepejal pada suhu bilik; minyak tak tepu dan cecair.

Soalan berstruktur

Soalan 1 (siri homolog dan penamaan).

(a) Nyatakan tiga ciri siri homolog. (b) Lukis formula struktur but-1-ena dan namakan satu isomernya.

Jawapan model. (a) Ahli berkongsi formula am dan kumpulan berfungsi yang sama, berbeza daripada ahli berikutnya sebanyak satu unit CH₂, dan menunjukkan perubahan beransur-ansur dalam sifat fizik (dengan sifat kimia yang serupa). (b) But-1-ena ialah CH₂=CH–CH₂–CH₃. Satu isomer ialah but-2-ena (CH₃–CH=CH–CH₃); 2-metilprop-1-ena juga boleh diterima.

Soalan 2 (tindak balas alkena).

Etena, C₂H₄, bertindak balas dalam beberapa cara. (a) Tulis persamaan bagi pembakaran lengkap etena. (b) Perihalkan satu ujian kimia, dengan pemerhatian, yang menunjukkan etena tak tepu. (c) Namakan polimer yang terbentuk apabila banyak molekul etena bergabung, dan jenis tindak balas.

Jawapan model. (a) C₂H₄ + 3O₂ → 2CO₂ + 2H₂O. (b) Tambah air bromin dan goncang; air bromin perang dinyahwarnakan pada suhu bilik, menunjukkan kehadiran ikatan ganda dua karbon–karbon. (c) Poli(etena), terbentuk melalui pempolimeran penambahan.

Soalan 3 (alkohol dan ester).

Etanol boleh dihasilkan melalui penapaian dan bertindak balas membentuk ester. (a) Tulis persamaan bagi penapaian glukosa kepada etanol. (b) Etanol dipanaskan dengan asid etanoik dan sedikit asid sulfurik pekat. Namakan ester yang terbentuk dan tulis persamaan. (c) Nyatakan peranan asid sulfurik pekat dan satu kegunaan ester.

Jawapan model. (a) C₆H₁₂O₆ → 2C₂H₅OH + 2CO₂ (enzim dalam yis, tanpa udara). (b) Etil etanoat: CH₃COOH + C₂H₅OH ⇌ CH₃COOC₂H₅ + H₂O. (c) Asid sulfurik pekat bertindak sebagai mangkin; ester digunakan sebagai perisa atau dalam minyak wangi.

Soalan 4 (asid karboksilik dan ujian pembezaan).

Seorang pelajar mempunyai dua cecair tak berwarna, etanol dan asid etanoik, dalam tabung uji tanpa label. (a) Perihalkan cara pelajar boleh menggunakan karbonat untuk mengenal pasti asid etanoik, menyatakan pemerhatian. (b) Tulis persamaan bagi tindak balas antara asid etanoik dan natrium karbonat. (c) Nyatakan satu persamaan dan satu perbezaan cara etanol dan asid etanoik bertindak balas dengan logam reaktif seperti magnesium.

Jawapan model. (a) Tambah sedikit natrium karbonat kepada setiap cecair. Yang menghasilkan pembuakan (gas yang mengeruhkan air kapur, menunjukkan karbon dioksida) ialah asid etanoik; etanol tidak menunjukkan tindak balas. (b) 2CH₃COOH + Na₂CO₃ → 2CH₃COONa + H₂O + CO₂. (c) Persamaan: kedua-duanya boleh bertindak balas dengan magnesium untuk membebaskan gas hidrogen. Perbezaan: asid etanoik, sebagai asid, bertindak balas dengan mudah pada suhu bilik, manakala etanol bertindak balas jauh kurang mudah pada keadaan yang sama.

Cara menggunakan soalan ini

Tanda diri anda dengan ketat: beri markah hanya di mana formula betul, keadaan atau mangkin dinyatakan, persamaan seimbang, dan sebarang ujian memberi pemerhatian dan kesimpulan. Jangan beri markah separa kerana “hampir betul”, dalam bab ini, satu perkataan atau nombor yang tertinggal ialah satu markah yang hilang. Di mana anda kehilangan markah, kembali kepada nota ulang kaji bagi standard itu dan cuba soalan serupa sekali lagi selepas sehari atau dua, supaya anda menguji ingatan dan bukan sekadar menyalin. Seorang guru satu-ke-satu boleh memberi anda soalan yang disasarkan pada standard yang anda rasa paling sukar, iaitu cara terpantas menaikkan markah Kimia SPM anda.