Soalan latihan: Jadual Berkala Unsur

Soalan ini asli dan ditulis dalam gaya SPM atas standard kandungan bab ini, ia bukan kertas tahun lepas. Tutup jawapan, cuba setiap soalan, kemudian semak. Huruf yang digunakan bagi unsur (W, X, Y, Z dan sebagainya) bukan simbol kimia sebenar; nombor dalam kurungan ialah susunan elektron.

Soalan aneka pilihan gaya Kertas 1

1. Dalam jadual berkala moden, unsur disusun mengikut urutan menaik A. jisim atom relatif B. nombor proton C. bilangan neutron D. bilangan elektron valens

Jawapan: B. Moseley menyusun jadual moden mengikut nombor proton yang meningkat.

2. Suatu atom mempunyai susunan elektron 2.8.7. Dalam kumpulan dan kala apakah ia? A. Kumpulan 7, Kala 2 B. Kumpulan 17, Kala 2 C. Kumpulan 7, Kala 3 D. Kumpulan 17, Kala 3

Jawapan: D. Tujuh elektron valens memberi Kumpulan 17; tiga petala memberi Kala 3.

3. Antara logam Kumpulan 1 ini, yang manakah paling reaktif dengan air? A. litium B. natrium C. kalium D. semua bertindak balas sama

Jawapan: C. Kalium paling bawah, jadi elektron valensnya paling jauh dari nukleus dan paling mudah dilepaskan.

4. Menuruni Kumpulan 17, kereaktifan halogen A. meningkat B. menurun C. kekal sama D. meningkat kemudian menurun

Jawapan: B. Atom yang lebih besar menarik elektron yang masuk kurang kuat, jadi ia menerima elektron kurang mudah.

5. Gas adi tidak reaktif secara kimia kerana ia mempunyai A. ketumpatan rendah B. tiada neutron C. petala valens penuh yang stabil D. hanya satu petala

Jawapan: C. Petala valens penuh bermakna tiada kecenderungan melepaskan, menerima atau berkongsi elektron.

6. Air klorin ditambah kepada larutan kalium bromida. Larutan bertukar A. tidak berwarna B. biru C. perang D. hijau

Jawapan: C. Klorin menyesarkan bromin, dan bromin bebas memberi warna perang.

7. Merentasi Kala 3 dari natrium ke klorin, saiz atom A. bertambah B. mengecil C. kekal sama D. berganda

Jawapan: B. Cas nukleus yang meningkat menarik petala yang sama lebih dekat, jadi atom menjadi lebih kecil.

8. Sifat manakah yang menjadi ciri unsur peralihan? A. takat lebur sangat rendah B. nombor pengoksidaan berubah-ubah C. satu elektron valens D. bertindak balas ganas dengan air

Jawapan: B. Nombor pengoksidaan berubah-ubah, sebatian berwarna, kemangkinan dan pembentukan ion kompleks ialah sifat cirinya.

9. Apabila logam Kumpulan 1 bertindak balas dengan air, gas yang terhasil ialah A. oksigen B. hidrogen C. karbon dioksida D. klorin

Jawapan: B. Tindak balas memberi hidroksida logam dan gas hidrogen.

10. Mengapakah Mendeleev meninggalkan ruang kosong dalam jadual berkalanya? A. untuk kelihatan kemas B. untuk unsur yang belum ditemui C. kerana kehabisan ruang D. untuk memisahkan logam daripada bukan logam

Jawapan: B. Beliau meninggalkan ruang untuk unsur belum ditemui dan meramal sifatnya.

11. Nombor kala sesuatu unsur memberitahu anda bilangan A. elektron valens B. proton C. petala berisi D. neutron

Jawapan: C. Nombor kala sama dengan bilangan petala berisi; nombor kumpulan pula memberi bilangan elektron valens.

12. Antara berikut, yang manakah benar tentang unsur dalam kumpulan yang sama? A. mempunyai bilangan petala yang sama B. mempunyai bilangan elektron valens yang sama C. mempunyai jisim atom yang sama D. mempunyai nombor proton yang sama

Jawapan: B. Unsur dalam kumpulan yang sama berkongsi bilangan elektron valens, jadi sifat kimianya serupa.

Soalan berstruktur

Soalan berstruktur 1, Membaca kedudukan dan meramal

Jadual menyenaraikan empat unsur mengikut susunan elektron (huruf bukan simbol sebenar):

• P (2.1), Q (2.8.1), R (2.8.7), S (2.8.8).

(a) Nyatakan kumpulan dan kala P. [Jawapan model: Kumpulan 1, Kala 2, satu elektron valens, dua petala.]

(b) Dua unsur manakah dalam kumpulan yang sama, dan mengapa? [Jawapan model: P dan Q, kerana kedua-duanya mempunyai satu elektron valens.]

(c) Ramalkan yang mana antara P dan Q lebih reaktif dengan air, dan terangkan. [Jawapan model: Q lebih reaktif; ia mempunyai lebih petala dan atom lebih besar, jadi elektron valensnya lebih jauh dari nukleus dan lebih mudah dilepaskan.]

(d) Dalam kumpulan mana S tergolong, dan apakah ini memberitahu anda tentang kereaktifannya? [Jawapan model: Kumpulan 18 (gas adi); ia mempunyai petala valens penuh yang stabil, jadi ia lengai secara kimia.]

Soalan berstruktur 2, Halogen

(a) Nyatakan bilangan elektron valens dalam atom halogen. [Jawapan model: tujuh.]

(b) Huraikan bagaimana warna dan keadaan fizikal halogen berubah menuruni kumpulan. [Jawapan model: klorin gas kuning kehijauan, bromin cecair perang kemerahan, iodin pepejal ungu kehitaman; takat lebur dan takat didih naik menuruni kumpulan.]

(c) Klorin digelegak ke dalam larutan kalium iodida. Nyatakan pemerhatian dan tulis persamaan perkataan. [Jawapan model: larutan bertukar perang apabila iodin disesarkan; klorin + kalium iodida → kalium klorida + iodin.]

(d) Terangkan, dari segi struktur atom, mengapa klorin lebih reaktif daripada iodin. [Jawapan model: klorin mempunyai lebih sedikit petala dan atom lebih kecil, jadi nukleusnya menarik elektron yang masuk lebih kuat dan ia menerima elektron lebih mudah.]

Soalan berstruktur 3, Kala 3 dan unsur peralihan

(a) Namakan unsur Kala 3 mengikut urutan. [Jawapan model: natrium, magnesium, aluminium, silikon, fosforus, sulfur, klorin, argon.]

(b) Huraikan bagaimana sifat berlogam berubah merentasi Kala 3. [Jawapan model: ia berkurang, daripada logam (natrium, magnesium, aluminium) melalui metaloid silikon kepada bukan logam fosforus, sulfur dan klorin.]

(c) Nyatakan dua sifat ciri unsur peralihan dan beri satu contoh bagi setiap satu. [Jawapan model: nombor pengoksidaan berubah-ubah, contohnya ferum sebagai Fe²⁺ dan Fe³⁺; aktiviti kemangkinan, contohnya ferum dalam proses Haber. Sebatian berwarna dan pembentukan ion kompleks juga diterima.]

(d) Terangkan mengapa oksida aluminium dikatakan amfoterik. [Jawapan model: ia terletak antara oksida berbes natrium dan magnesium dengan oksida berasid fosforus dan sulfur, jadi ia bertindak balas dengan asid dan alkali.]

Cara menggunakan soalan ini

Tanda diri anda mengikut sebab, bukan sekadar huruf. Bagi setiap aliran yang anda tulis, semak bahawa anda telah menamakan kedudukan, struktur dan ramalan. Soalan aneka pilihan melatih pengecaman pantas, manakala soalan berstruktur melatih penerangan bertulis penuh yang dituntut kertas yang lebih panjang, cuba kedua-duanya, dan anggap jawapan betul dengan sebab lemah sebagai separuh siap sahaja. Perhatikan betapa kerap idea yang sama kembali: elektron valens menetapkan kumpulan, petala menetapkan kala, dan kereaktifan bergantung pada betapa mudah elektron dilepaskan (Kumpulan 1) atau diterima (Kumpulan 17). Seorang guru satu-ke-satu boleh menyemak jawapan berstruktur anda dan menunjukkan di mana sebab tertinggal, beza antara respons separuh markah dan markah penuh dalam kertas Kimia SPM.