Soalan latihan: Ikatan Kimia

Soalan ini adalah asli, ditulis dalam gaya SPM atas standard kandungan Ikatan Kimia, Kertas 1 ialah kertas objektif (aneka pilihan). Cuba setiap satu sebelum menyemak jawapan. Tutup jalan kerja, cubanya, kemudian tanda diri anda mengikut penaakulan yang diberi.

Bahagian A, Soalan aneka pilihan

1. Mengapa kebanyakan atom membentuk ikatan kimia?

• A. Untuk menjadi lebih berat
• B. Untuk mencapai susunan elektron stabil seperti gas adi
• C. Untuk kehilangan protonnya
• D. Untuk menjadi logam

Jawapan: B. Atom berikat untuk mencapai petala terluar penuh, susunan stabil gas adi terdekat.

2. Unsur manakah wujud sebagai atom tunggal dan tidak biasanya membentuk ikatan?

• A. Natrium
• B. Klorin
• C. Argon
• D. Oksigen

Jawapan: C. Argon ialah gas adi Kumpulan 18 dengan petala terluar penuh, jadi ia sudah stabil.

3. Ikatan ion paling tepat diperihalkan sebagai daya antara ion yang terbentuk melalui

• A. perkongsian elektron
• B. pemindahan elektron
• C. perkongsian proton
• D. pemindahan neutron

Jawapan: B. Ikatan ion terbentuk apabila elektron dipindahkan daripada logam kepada bukan logam.

4. Kalsium mempunyai susunan elektron 2.8.8.2 dan klorin 2.8.7. Formula kalsium klorida ialah

• A. CaCl
• B. CaCl₂
• C. Ca₂Cl
• D. Ca₂Cl₃

Jawapan: B. Ca melepaskan 2 elektron membentuk Ca²⁺; setiap Cl menerima 1, jadi dua Cl⁻ diperlukan, CaCl₂.

5. Apabila atom logam membentuk ikatan ion, ia

• A. menerima elektron dan menjadi negatif
• B. melepaskan elektron dan menjadi positif
• C. berkongsi elektron dan kekal neutral
• D. menerima proton dan menjadi positif

Jawapan: B. Logam melepaskan elektron terluarnya menjadi kation bercas positif.

6. Berapa pasangan elektron dikongsi dalam molekul nitrogen, N₂?

• A. 1
• B. 2
• C. 3
• D. 4

Jawapan: C. Nitrogen membentuk ikatan ganda tiga, jadi tiga pasangan elektron dikongsi.

7. Molekul manakah mengandungi ikatan kovalen ganda dua?

• A. H₂
• B. HCl
• C. O₂
• D. CH₄

Jawapan: C. Atom oksigen berkongsi dua pasangan elektron, membentuk ikatan ganda dua (O=O).

8. Dalam ion ammonium, NH₄⁺, ikatan datif terbentuk kerana

• A. ion H⁺ menderma dua elektron
• B. nitrogen menderma kedua-dua elektron pasangan dikongsi
• C. setiap atom menderma satu elektron
• D. elektron dipindahkan sepenuhnya

Jawapan: B. Pasangan sunyi pada nitrogen membekalkan kedua-dua elektron, jadi ia ikatan datif (koordinat).

9. Bahan manakah mengkonduksi elektrik apabila lebur tetapi tidak apabila pepejal?

• A. Gula (pepejal molekul)
• B. Natrium klorida (pepejal ion)
• C. Iodin (pepejal molekul)
• D. Lilin parafin

Jawapan: B. Dalam pepejal ion, ion tetap; apabila lebur ia bebas bergerak dan membawa cas.

10. Sebatian kovalen mudah biasanya mempunyai takat lebur rendah kerana

• A. ikatan kovalennya lemah
• B. daya antara molekul lemah
• C. ia mengandungi ion bebas
• D. ia mengandungi elektron bebas

Jawapan: B. Hanya daya lemah antara molekul diatasi semasa peleburan; ikatan kovalen kekal utuh.

11. Pasangan bahan manakah yang anda jangka larut dalam air dan bukan dalam pelarut organik?

• A. Iodin dan naftalena
• B. Natrium klorida dan kalium bromida
• C. Lilin dan petrol
• D. Sulfur dan iodin

Jawapan: B. Natrium klorida dan kalium bromida bersifat ion, dan sebatian ion umumnya larut dalam air.

12. Atom manakah mencapai susunan stabil dengan hanya dua elektron terluar (duplet) dan bukan oktet?

• A. Natrium
• B. Karbon
• C. Hidrogen
• D. Klorin

Jawapan: C. Hidrogen stabil dengan dua elektron, sepadan dengan helium, bukan dengan oktet.

13. Suatu sebatian ialah pengkonduksi lemah sebagai pepejal, mengkonduksi apabila lebur, dan mempunyai takat lebur tinggi. Ia berkemungkinan besar

• A. logam
• B. sebatian kovalen mudah
• C. sebatian ion
• D. gas adi

Jawapan: C. Takat lebur tinggi ditambah pengaliran hanya apabila lebur ialah ciri sebatian ion.

Bahagian B, Soalan berstruktur

Soalan 1. Natrium (2.8.1) bertindak balas dengan oksigen (2.6) membentuk natrium oksida.

• (a) Nyatakan jenis ikatan yang terbentuk. (Ikatan ion.)
• (b) Perihalkan, dari segi pemindahan elektron, cara sebatian itu terbentuk. (Setiap atom natrium memindahkan satu elektron terluarnya; dua atom natrium diperlukan untuk membekalkan dua elektron yang diterima satu atom oksigen. Natrium menjadi Na⁺ (2.8) dan oksigen menjadi O²⁻ (2.8). Ion bercas bertentangan dipegang oleh daya tarikan elektrostatik yang kuat.)
• (c) Tulis formula natrium oksida. (Na₂O, dua Na⁺ menyeimbangkan satu O²⁻.)

Soalan 2. Ammonia mempunyai formula NH₃. Nitrogen ialah 2.5 dan hidrogen mempunyai satu elektron.

• (a) Nyatakan jenis ikatan antara nitrogen dan hidrogen. (Ikatan kovalen.)
• (b) Berapa pasangan berikat dan pasangan sunyi pada atom nitrogen? (Tiga pasangan berikat dan satu pasangan sunyi.)
• (c) Terangkan bagaimana ammonia boleh membentuk ion ammonium, NH₄⁺. (Pasangan sunyi nitrogen membentuk ikatan datif dengan ion hidrogen H⁺, yang tiada elektron; nitrogen membekalkan kedua-dua elektron ikatan itu.)
• (d) Ammonia sangat larut dalam air. Nyatakan jenis tarikan antara molekul yang bertanggungjawab. (Ikatan hidrogen antara molekul ammonia dan air.)

Soalan 3. Jadual membandingkan magnesium klorida (ion) dan tetraklorometana, CCl₄ (kovalen mudah).

• (a) Sebatian manakah mempunyai takat lebur lebih tinggi, dan mengapa? (Magnesium klorida, kerana kekisi ion gergasinya dipegang oleh daya elektrostatik kuat antara ion bercas bertentangan yang memerlukan banyak tenaga untuk diatasi; CCl₄ hanya mempunyai daya lemah antara molekul.)
• (b) Sebatian manakah mengkonduksi elektrik apabila lebur? Terangkan. (Magnesium klorida, kerana apabila lebur ionnya bebas bergerak dan membawa cas; CCl₄ tiada ion.)
• (c) Nyatakan sebatian mana lebih larut dalam air dan mana dalam pelarut organik. (Magnesium klorida lebih larut dalam air; CCl₄ lebih larut dalam pelarut organik, “serupa melarutkan serupa”.)

Soalan 4. Metana, CH₄, dan air, H₂O, kedua-duanya molekul kovalen mudah. Karbon ialah 2.4, oksigen 2.6 dan hidrogen mempunyai satu elektron.

• (a) Nyatakan berapa ikatan kovalen tunggal terdapat dalam satu molekul metana. (Empat, karbon berkongsi satu elektron dengan setiap satu daripada empat atom hidrogen untuk melengkapkan oktetnya.)
• (b) Nyatakan bilangan pasangan sunyi pada atom oksigen dalam air. (Dua pasangan sunyi.)
• (c) Terangkan mengapa takat didih air jauh lebih tinggi daripada metana. (Molekul air membentuk ikatan hidrogen antara satu sama lain kerana hidrogen berikat dengan oksigen yang sangat elektronegatif; tarikan tambahan antara molekul ini memerlukan lebih banyak tenaga untuk diatasi. Metana tidak boleh membentuk ikatan hidrogen, jadi molekulnya dipegang hanya oleh daya yang lebih lemah dan ia mendidih pada suhu jauh lebih rendah.)
• (d) Nyatakan mengapa metana mahupun air tulen bukan pengkonduksi elektrik yang baik. (Molekul kovalen mudah tiada ion atau elektron bergerak bebas untuk membawa cas.)

Menanda diri anda

Beri diri anda markah hanya apabila sebab hadir, bukan sekadar jawapan, dalam bab ini sebab itulah tempat markah. Jika anda terlepas frasa “daya elektrostatik kuat” atau “bebas bergerak”, catatkannya dan cuba soalan serupa sekali lagi. Seorang guru satu-ke-satu boleh menanda jawapan berstruktur dan gambar rajah titik-dan-silang anda seperti pemeriksa merentasi kertas Kimia SPM, supaya anda belajar tepatnya tempat markah separa menjadi markah penuh.