Istilah penting: Asid, Bes dan Garam

Pelajari setiap istilah sebagai definisi yang boleh anda tulis daripada ingatan, kerana skema pemarkahan menghargai perkataan yang tepat. Setiap masukan memberi istilah dalam bahasa Melayu (dengan padanan Inggeris dan Cina) dan definisi yang tepat. Simpan senarai ini di sebelah nota ulang kaji dan uji diri dengan menutup definisi lalu mengingatnya semula.

Asid, bes dan alkali

• Asid (acid / 酸), bahan yang mengion dalam air untuk menghasilkan ion hidrogen, H⁺. Sifat berasidnya muncul hanya dengan kehadiran air.
• Bes (base / 碱), oksida logam atau hidroksida logam yang bertindak balas dengan asid untuk membentuk garam dan air.
• Alkali (alkali / 碱液), bes yang larut dalam air; ia mengion dalam air untuk menghasilkan ion hidroksida, OH⁻.
• Asid kuat (strong acid / 强酸), asid yang mengion dengan lengkap dalam air untuk membebaskan kepekatan ion hidrogen yang tinggi.
• Asid lemah (weak acid / 弱酸), asid yang mengion secara separa sahaja dalam air, jadi lebih sedikit ion hidrogen dibebaskan.
• Kebesan asid (basicity / 酸的元数), bilangan ion hidrogen yang boleh dibebaskan oleh satu molekul asid; asid hidroklorik monoprotik dan asid sulfurik diprotik.

Skala pH

• Skala pH (pH scale / pH值), skala dari 0 hingga 14 yang mengukur berapa berasid atau beralkali sesuatu larutan, berdasarkan kepekatan ion hidrogen.
• Neutral (neutral / 中性), larutan dengan pH 7, seperti air tulen, dengan kepekatan ion H⁺ dan OH⁻ yang sama.
• Penunjuk (indicator / 指示剂), bahan yang menunjukkan warna berbeza dalam larutan berasid dan beralkali; penunjuk universal menunjukkan julat warna merentasi skala pH.

Kepekatan dan kemolaran

• Kepekatan (concentration / 浓度), amaun zat terlarut yang larut dalam isipadu larutan tertentu, dinyatakan dalam g dm⁻³ atau mol dm⁻³.
• Kemolaran (molarity / 摩尔浓度), bilangan mol zat terlarut yang larut dalam satu desimeter padu (dm³) larutan, dalam mol dm⁻³.
• Jisim molar (molar mass / 摩尔质量), jisim satu mol bahan, dalam g mol⁻¹, digunakan untuk menukar antara gram dan mol.
• Mol (mole / 摩尔), unit bagi amaun bahan; penghubung antara jisim, kemolaran dan isipadu dalam setiap pengiraan bab ini.

Larutan piawai dan pencairan

• Larutan piawai (standard solution / 标准溶液), larutan yang kepekatannya diketahui dengan tepat, disediakan menggunakan kelalang volumetrik.
• Kelalang volumetrik (volumetric flask / 容量瓶), radas dengan satu tanda kalibrasi, digunakan untuk menepatkan larutan kepada isipadu yang tepat.
• Pencairan (dilution / 稀释), penambahan air kepada larutan untuk merendahkan kepekatannya; bilangan mol zat terlarut tidak berubah, memberikan M₁V₁ = M₂V₂.

Peneutralan dan pentitratan

• Peneutralan (neutralisation / 中和), tindak balas antara asid dan bes atau alkali untuk menghasilkan garam dan air sahaja; secara ion, H⁺ + OH⁻ → H₂O.
• Pentitratan (titration / 滴定), teknik untuk mencari kepekatan yang tidak diketahui dengan menitiskan satu larutan daripada buret ke atas isipadu tetap larutan lain sehingga tindak balas baru lengkap.
• Pipet (pipette / 移液管), radas yang menyampaikan isipadu larutan yang tetap dan tepat ke dalam kelalang kon.
• Buret (burette / 滴定管), radas yang menyampaikan isipadu larutan yang berubah dan disukat semasa pentitratan.
• Takat akhir (end point / 终点), titik dalam pentitratan apabila penunjuk baru sahaja bertukar warna, menunjukkan tindak balas telah lengkap.
• Titer sepadan (concordant titres / 一致滴定体积), bacaan buret yang hampir sama, biasanya dalam lingkungan 0.10 cm³, yang dipuratakan untuk memberi keputusan yang boleh dipercayai.

Garam dan penyediaannya

• Garam (salt / 盐), sebatian yang terbentuk apabila ion hidrogen asid digantikan oleh ion logam atau ion ammonium.
• Garam terlarut (soluble salt / 可溶盐), garam yang larut dalam air; disediakan dengan menindakbalaskan asid dengan bes, logam atau karbonat, atau melalui pentitratan bagi garam natrium, kalium dan ammonium.
• Garam tak terlarut (insoluble salt / 不可溶盐), garam yang tidak larut dalam air; disediakan melalui pemendakan.
• Pemendakan (precipitation / 沉淀), pembentukan garam tak terlarut apabila dua larutan terlarut dicampurkan; juga dipanggil penguraian ganda dua.
• Penghabluran (crystallisation / 结晶), pembentukan hablur daripada larutan tepu yang panas apabila ia menyejuk, digunakan untuk memperoleh garam yang tulen dan kering.

Analisis kualitatif

• Analisis kualitatif (qualitative analysis / 定性分析), pengenalpastian ion yang hadir dalam garam melalui satu set ujian piawai.
• Kation (cation / 阳离子), ion bercas positif, seperti ion logam, dikenal pasti menggunakan larutan natrium hidroksida dan ammonia.
• Anion (anion / 阴离子), ion bercas negatif, seperti karbonat, klorida, sulfat atau nitrat, dikenal pasti melalui ujian khusus masing-masing.
• Ion penonton (spectator ion / 旁观离子), ion yang hadir tetapi tidak berubah semasa tindak balas, jadi ditinggalkan daripada persamaan ion.

Radas dan bahan lain

• Kelalang kon (conical flask / 锥形瓶), bekas yang digunakan untuk menampung larutan semasa pentitratan; bentuknya memudahkan goncangan tanpa tumpah.
• Air suling (distilled water / 蒸馏水), air tulen tanpa ion terlarut, digunakan untuk melarutkan zat dan membasuh hablur supaya tidak memperkenalkan bendasing.
• Garam berhidrat (hydrated salt / 水合盐), garam yang hablurnya mengandungi molekul air, dipanggil air penghabluran, contohnya kuprum(II) sulfat berhidrat.
• Lebihan (excess / 过量), bahan tindak balas yang ditambah melebihi keperluan supaya bahan tindak balas yang satu lagi habis bertindak balas, dan lebihannya kemudian dituras.

Cara menggunakan istilah ini

Jangan sekadar membaca definisi ini, tuliskannya dan semak perkataan yang tepat. Seorang guru satu-ke-satu boleh menunjukkan di mana definisi tertinggal frasa penting, seperti “dalam air” bagi asid atau “diketahui dengan tepat” bagi larutan piawai, dan di situlah markah hilang secara senyap. Setelah istilah ini kukuh, nota ulang kaji, contoh penyelesaian dan soalan latihan bab ini akan dibaca dengan lebih mudah, kerana setiap satunya dibina atas perbendaharaan kata ini.