Kesilapan lazim: Asid, Bes dan Garam

Kebanyakan markah yang hilang dalam bab ini datang daripada satu set ralat yang berulang, bukan daripada kimia yang sukar. Bagi setiap kesilapan di bawah kami tunjukkan apa yang pelajar cenderung tulis, mengapa ia hilang markah, dan versi yang betul. Baca ia di sebelah jawapan lepas anda sendiri dan betulkan corak itu, bukan sekadar satu soalan.

6.1 Sifat asid dan bes

Kesilapan 1, Lupa peranan air.

• Apa pelajar tulis: “Hidrogen klorida ialah asid” tanpa sebarang syarat.
• Mengapa hilang markah: sifat berasid hanya muncul apabila ion H⁺ bebas dalam air; gas hidrogen klorida kering tidak menunjukkan sifat berasid.
• Versi betul: “Hidrogen klorida mengion dalam air untuk menghasilkan ion hidrogen, jadi larutan akueusnya berasid.”

Kesilapan 2, Mengelirukan kekuatan dengan kepekatan.

• Apa pelajar tulis: “Asid kuat bermaksud asid pekat.”
• Mengapa hilang markah: kekuatan tentang sejauh mana asid mengion; kepekatan tentang berapa banyak asid dalam isipadu tertentu. Kedua-duanya bebas.
• Versi betul: “Asid kuat mengion dengan lengkap dalam air; asid pekat sekadar mempunyai banyak mol asid per dm³. Asid cair pun boleh menjadi asid kuat.”

Kesilapan 3, Membuat generalisasi berlebihan tindak balas asid–logam.

• Apa pelajar tulis: “Semua logam bertindak balas dengan asid menghasilkan hidrogen.”
• Mengapa hilang markah: logam kurang reaktif seperti kuprum tidak menyesarkan hidrogen daripada asid cair.
• Versi betul: “Logam reaktif yang di atas hidrogen dalam siri kereaktifan bertindak balas dengan asid cair menghasilkan garam dan gas hidrogen.”

6.2 Skala pH

Kesilapan 4, Menyongsangkan arah pH.

• Apa pelajar tulis: “pH yang lebih tinggi bermaksud lebih berasid.”
• Mengapa hilang markah: sebaliknya betul, pH lebih rendah bermaksud kepekatan H⁺ lebih tinggi dan larutan lebih berasid.
• Versi betul: “Apabila pH menurun di bawah 7 larutan menjadi lebih berasid; apabila ia naik melebihi 7 ia menjadi lebih beralkali; pH 7 ialah neutral.”

Kesilapan 5, Menganggap pH mengukur kekuatan sahaja.

• Apa pelajar tulis: “Asid X mempunyai pH lebih rendah, jadi ia mesti asid lebih kuat.”
• Mengapa hilang markah: pH bergantung pada kekuatan dan kepekatan, jadi perbandingan hanya adil pada kemolaran yang sama.
• Versi betul: “Pada kemolaran yang sama, asid yang lebih kuat mempunyai pH lebih rendah kerana ia mengion lebih lengkap memberikan lebih banyak ion H⁺.”

6.3 Kepekatan dan kemolaran

Kesilapan 6, Membiarkan isipadu dalam cm³.

• Apa pelajar tulis: kemolaran = mol ÷ 25 (dengan isipadu masih dalam cm³).
• Mengapa hilang markah: formula kemolaran memerlukan isipadu dalam dm³, jadi jawapan keluar 1000 kali terlalu kecil.
• Versi betul: “Tukar 25.0 cm³ kepada 0.0250 dm³ dahulu, kemudian bahagikan mol dengan 0.0250.”

Kesilapan 7, Mengelirukan g dm⁻³ dengan mol dm⁻³.

• Apa pelajar tulis: mendarab dengan jisim molar untuk menukar g dm⁻³ kepada mol dm⁻³.
• Mengapa hilang markah: penukaran itu pergi arah yang bertentangan, jadi jawapan salah sebanyak faktor jisim molar.
• Versi betul: “Untuk mendapat mol dm⁻³, bahagikan nilai g dm⁻³ dengan jisim molar; untuk mendapat g dm⁻³, darabkan kemolaran dengan jisim molar.”

6.4 Larutan piawai dan pencairan

Kesilapan 8, Menjawab kuantiti yang salah dalam pencairan.

• Apa pelajar tulis: memberi isipadu jumlah akhir sedangkan soalan meminta isipadu air yang ditambah.
• Mengapa hilang markah: M₁V₁ = M₂V₂ memberi isipadu akhir; air yang ditambah ialah isipadu akhir tolak isipadu asal.
• Versi betul: “Cari V₂ daripada persamaan, kemudian tolak isipadu asal untuk mendapat isipadu air yang ditambah.”

Kesilapan 9, Menyangka pencairan mengubah bilangan mol.

• Apa pelajar tulis: mengira semula mol selepas menambah air seolah-olah ia bertambah.
• Mengapa hilang markah: menambah air mengubah kepekatan, bukan bilangan mol zat terlarut.
• Versi betul: “Mol zat terlarut kekal sama semasa pencairan; itulah sebabnya M₁V₁ = M₂V₂ berlaku.”

6.5 Peneutralan dan pentitratan

Kesilapan 10, Mengabaikan nisbah mol.

• Apa pelajar tulis: menggunakan (Mₐ Vₐ) = (M_b V_b) bagi asid sulfurik dan alkali seolah-olah nisbahnya 1 : 1.
• Mengapa hilang markah: H₂SO₄ bertindak balas dengan 2 mol alkali, jadi hubungan yang betul ialah (Mₐ Vₐ)/(M_b V_b) = 1/2.
• Versi betul: “Seimbangkan persamaan dahulu, kemudian masukkan nisbah mol a : b ke dalam (Mₐ Vₐ)/(M_b V_b) = a/b.”

Kesilapan 11, Menggunakan bacaan pentitratan tak sepadan.

• Apa pelajar tulis: mempuratakan setiap bacaan buret, termasuk pentitratan kasar yang pertama.
• Mengapa hilang markah: nilai kasar (percubaan) dan sebarang nilai terpencil menjadikan min tidak tepat; hanya bacaan sepadan (dalam lingkungan 0.10 cm³) patut dipuratakan.
• Versi betul: “Buang pentitratan kasar dan sebarang nilai terpencil, kemudian puratakan hanya titer yang sepadan.”

6.6 Penyediaan garam

Kesilapan 12, Memilih kaedah penyediaan yang salah.

• Apa pelajar tulis: menyediakan garam kuprum atau plumbum melalui pentitratan, atau garam tak terlarut melalui penyejatan.
• Mengapa hilang markah: pentitratan hanya untuk garam terlarut natrium, kalium dan ammonium; garam tak terlarut dibuat melalui pemendakan, bukan penyejatan.
• Versi betul: “Bagi garam terlarut logam selain natrium, kalium atau ammonium, tindak balaskan asid dengan lebihan bes tak terlarut dan turaskan; bagi garam tak terlarut, campurkan dua larutan terlarut dan turaskan mendakan.”

Catatan tentang analisis kualitatif

Kesilapan yang berulang dalam 6.7 ialah memberi pemerhatian tanpa inferens, atau inferens tanpa pemerhatian yang menyokong, contohnya menulis “karbon dioksida” tanpa “gas itu mengeruhkan air kapur”, atau sebaliknya. Skema pemarkahan mahu kedua-duanya: nyatakan apa yang anda perhati dan kesimpulan yang disokongnya. Disiplin yang sama terpakai bagi ujian kation, di mana anda mesti nyatakan warna mendakan dan sama ada ia larut dalam lebihan larutan natrium hidroksida atau ammonia. Seorang guru satu-ke-satu boleh menyemak bahawa jawapan anda sentiasa memasangkan pemerhatian dengan inferens, dan di situlah markah mudah ini diperoleh.