Warna ion, mendakan dan nyalaan

Analisis kualitatif sebenarnya soal memadankan apa yang anda lihat dengan warna yang diketahui, jadi rujukan warna yang boleh dipercayai ialah tepat apa yang anda perlukan di sisi amali Kertas 3. Apabila anda menambah reagen dan mendakan berwarna terbentuk, atau garam logam mewarnakan nyalaan, warna itu menamakan ionnya. Rujukan ini mengumpulkan warna piawai SPM dalam tiga jadual, disusun seperti diharapkan DSKP, supaya anda boleh mengenal pasti kation atau anion daripada pemerhatian.

Nota skop

Warna di bawah ialah rujukan KSSM piawai yang digunakan dalam Kimia SPM. Ia meliputi ion yang sukatan pelajaran minta anda kenal pasti, mendakan hidroksida yang terbentuk dengan larutan natrium hidroksida dan ammonia, mendakan halida argentum dan plumbum, serta warna nyalaan ion logam lazim. Perihalkan warna dalam peperiksaan menggunakan perkataan piawai, kerana skema pemarkahan mencarinya.

Warna ion lazim dalam larutan

Ion	Formula	Warna dalam larutan
Kuprum(II)	Cu2+	Biru
Ferum(II)	Fe2+	Hijau muda
Ferum(III)	Fe3+	Perang (perang kekuningan)
Manganat(VII)	MnO4-	Ungu
Dikromat(VI)	Cr2O7 2-	Jingga
Kebanyakan ion lain (Na+, K+, Ca2+, Zn2+, Al3+, Pb2+, Mg2+, NH4+)	,	Tidak berwarna

Warna mendakan

Mendakan	Formula	Warna
Kuprum(II) hidroksida	Cu(OH)2	Biru
Ferum(II) hidroksida	Fe(OH)2	Hijau
Ferum(III) hidroksida	Fe(OH)3	Perang
Plumbum(II) hidroksida	Pb(OH)2	Putih
Zink hidroksida	Zn(OH)2	Putih (larut dalam NaOH berlebihan)
Aluminium hidroksida	Al(OH)3	Putih (larut dalam NaOH berlebihan)
Magnesium / kalsium hidroksida	Mg(OH)2 / Ca(OH)2	Putih
Argentum klorida	AgCl	Putih
Argentum bromida	AgBr	Krim
Argentum iodida	AgI	Kuning
Plumbum(II) iodida	PbI2	Kuning

Warna ujian nyalaan

Ion logam	Formula	Warna nyalaan
Litium	Li+	Merah
Natrium	Na+	Kuning keemasan
Kalium	K+	Ungu muda (lila)
Kalsium	Ca2+	Merah bata (jingga kemerahan)
Barium	Ba2+	Hijau
Kuprum(II)	Cu2+	Biru kehijauan

Cara menggunakan warna

Bekerja daripada pemerhatian kepada ion. Larutan biru mencadangkan kuprum(II); larutan hijau muda mencadangkan ferum(II); larutan perang mencadangkan ferum(III). Apabila anda menambah larutan natrium hidroksida, warna mendakan menamakan logam: mendakan biru ialah kuprum(II), yang hijau ialah ferum(II), yang perang ialah ferum(III), dan yang putih tetapi larut dalam alkali berlebihan ialah zink atau aluminium. Bagi halida, tambah asid nitrik cair kemudian larutan argentum nitrat: mendakan putih ialah klorida, krim ialah bromida dan kuning ialah iodida. Bagi ujian nyalaan, celup dawai bersih dalam garam dan pegangnya dalam nyalaan biru.

Membina pengecaman yang lengkap

Jawapan yang kukuh biasanya menggabungkan dua atau tiga pemerhatian warna ini dan bukan bergantung pada satu sahaja. Andaikan diberi larutan hijau tidak diketahui. Warna hijau muda itu sudah menunjuk kepada ferum(II); menambah larutan natrium hidroksida kemudian menghasilkan mendakan hijau ferum(II) hidroksida, mengesahkannya. Jika, apabila dibiarkan, mendakan hijau itu perlahan-lahan bertukar perang di permukaan, anda sedang melihat ferum(II) hidroksida teroksida menjadi ferum(III) hidroksida, yang itu sendiri satu bukti berguna. Dengan cara sama, larutan tidak berwarna yang memberi mendakan putih larut dalam natrium hidroksida berlebihan, dan logam yang mewarnakan nyalaan, boleh disemak silang terhadap kedua-dua jadual mendakan dan jadual nyalaan sehingga hanya satu ion sepadan dengan setiap petunjuk. Melatih diri menyusun beberapa pemerhatian, dan menulis setiap warna dengan perkataan tepat yang digunakan jadual, itulah yang menukar tekaan baik menjadi pengecaman yang kukuh.

Kesilapan lazim yang perlu dielakkan

• Menamakan setiap mendakan putih sama. Zink dan aluminium hidroksida larut dalam natrium hidroksida berlebihan; magnesium dan kalsium tidak.
• Mengelirukan hijau muda ferum(II) dengan larutan tidak berwarna.
• Menulis “kuning” untuk nyalaan natrium sedangkan skema mahu “kuning keemasan”, atau menterbalikkan nyalaan kalium dan kalsium.
• Terlupa mengasidkan sebelum menambah argentum nitrat dalam ujian halida.

Cara kami membantu

Guru satu-ke-satu dalam talian kami mengulang pemerhatian ini bersama anda sehingga warna serta-merta menamakan ionnya, tepat kelajuan yang dihargai soalan amali. Pengajaran dalam bahasa Inggeris, satu-ke-satu, dari RM50 sejam, dengan sesi percubaan berbayar satu jam. Kerana analisis kualitatif menjalar melalui Kertas 2 dan Kertas 3, penguasaan kukuh warna ini menukar soalan pengecaman menjadi markah yang pantas dan yakin.