Nombor pengoksidaan berubah-ubah

Nombor pengoksidaan berubah-ubah ialah keupayaan unsur peralihan menunjukkan lebih daripada satu nombor pengoksidaan, seperti ferum yang wujud sebagai Fe²⁺ dan Fe³⁺. Inggeris: variable oxidation number · Cina: 可变氧化数.

Ini salah satu daripada empat sifat istimewa unsur peralihan, dan inilah yang paling jelas membezakannya daripada logam kumpulan utama. Logam Kumpulan 1 seperti natrium mempunyai hanya satu nombor pengoksidaan, +1, kerana ia hanya ada satu elektron untuk dilepaskan; logam Kumpulan 2 seperti magnesium sentiasa menunjukkan +2. Sebaliknya, unsur peralihan boleh melepaskan bilangan elektron yang berbeza dalam tindak balas yang berbeza, jadi logam yang sama muncul dalam sebatian dengan dua atau lebih cas berbeza, dan setiap satu ditulis dengan angka Rom untuk menunjukkan yang mana satu dimaksudkan.

Contoh. Ferum menunjukkan +2 dalam sebatian ferum(II), seperti FeSO₄ hijau pucat, dan +3 dalam sebatian ferum(III), seperti FeCl₃ kuning-perang. Kuprum lazimnya menunjukkan +2 dalam sebatian kuprum(II) yang biru, dan mangan muncul dalam beberapa keadaan pengoksidaan merentasi sebatiannya, yang menjadikannya salah satu contoh terbaik sifat ini. Angka Rom dalam nama, ferum(II) atau ferum(III), memberitahu anda dengan tepat nombor pengoksidaan yang dipunyai logam itu dalam sebatian tersebut.

Kekeliruan yang perlu dielakkan. Jangan jangkakan cas tetap bagi logam peralihan seperti yang anda buat bagi logam Kumpulan 1 atau Kumpulan 2. Selain itu, nombor pengoksidaan bukan sama dengan cas pada keseluruhan sebatian; ia cas yang dibawa oleh ion logam itu sendiri, dan anda mesti membaca angka Rom untuk mengetahuinya.

Dalam bab Jadual Berkala Unsur, nombor pengoksidaan berubah-ubah ialah ciri utama unsur peralihan, menunjukkan mengapa blok tengah berkelakuan begitu berbeza daripada kumpulan utama yang kemas dan bernilai tunggal di kedua-dua sisi. Apabila menjawab soalan, sentiasa nyatakan nombor pengoksidaan dengan angka Rom supaya jawapan anda tepat dan tidak samar.