Pemejalwapan

Pemejalwapan ialah perubahan pepejal terus kepada gas tanpa melalui keadaan cecair. Inggeris: sublimation · Cina: 升华.

Kebanyakan bahan melebur menjadi cecair kemudian mendidih menjadi gas, tetapi beberapa bahan melangkau peringkat cecair sama sekali dan bertukar terus daripada pepejal kepada gas apabila dipanaskan. Dari segi teori kinetik, zarahnya memperoleh tenaga yang cukup untuk membebaskan diri sepenuhnya daripada pepejal, tanpa mula-mula membentuk susunan cecair yang lebih longgar.

Contoh. Apabila hablur iodin dipanaskan perlahan-lahan, pepejal kelabu itu bertukar terus menjadi wap ungu tanpa sebarang cecair terbentuk, demonstrasi klasik pemejalwapan. Karbon dioksida pepejal, dikenali sebagai ais kering, juga menyejat-pejal pada tekanan biasa, sebab itulah ia menghasilkan “asap” sejuk dan tidak meninggalkan lopak. Ammonium klorida ialah satu lagi bahan yang mengalami pemejalwapan.

Kekeliruan yang perlu dielakkan. Perkara utama ialah pemejalwapan melangkau keadaan cecair, jadi jangan gambarkannya sebagai peleburan diikuti pendidihan. Perubahan songsang, iaitu gas bertukar terus menjadi pepejal tanpa menjadi cecair, dipanggil pemendapan, dan murid kadangkala mencampuradukkan kedua-dua arah. Hanya bahan tertentu mengalami pemejalwapan; kebanyakan tidak.

Ada baiknya membayangkan perubahan keadaan sebagai satu set: peleburan dan pembekuan antara pepejal dan cecair, pendidihan dan kondensasi antara cecair dan gas, serta pemejalwapan dan pemendapan terus antara pepejal dan gas. Pemejalwapan dan songsangannya ialah dua yang memintas keadaan cecair sama sekali, dan itulah yang menjadikannya menonjol serta berbaloi dihafal namanya. Dalam peperiksaan, anda mungkin diminta menamakan perubahan keadaan ini atau memberi satu contoh bahan yang mengalaminya, seperti iodin.

Dalam bab Jirim dan Struktur Atom, pemejalwapan ialah salah satu perubahan keadaan yang dinamakan, bersama peleburan, pembekuan, pendidihan dan kondensasi. Kebolehan meletakkannya dengan betul pada gambar rajah perubahan keadaan, dan memberi contoh yang jelas, ialah jenis ingatan tepat yang diberi markah dalam peperiksaan.