Tindak balas redoks

Tindak balas redoks ialah tindak balas yang pengoksidaan dan penurunannya berlaku serentak, kerana elektron yang hilang oleh satu spesies ialah tepat elektron yang diterima oleh spesies lain. Perkataan itu sendiri gabungan reduction dan oxidation. Inggeris: redox reaction · Cina: 氧化还原反应.

Kedua-dua bahagian tidak boleh dipisahkan: tidak ada pengoksidaan tanpa penurunan, kerana elektron yang dilepaskan mesti pergi ke suatu tempat. Sebab itulah redoks dianggap satu peristiwa dengan dua perubahan yang berpaut. Untuk menunjukkannya, ahli kimia memecahkan tindak balas kepada dua setengah persamaan, satu bagi kehilangan elektron dan satu bagi penambahan, dan bilangan elektron dalam kedua-duanya mesti seimbang apabila digabungkan. Banyak tindak balas biasa ialah redoks: pembakaran, penyesaran, kakisan, tindak balas dalam sel, dan pengekstrakan logam.

Contoh. Apabila zink bertindak balas dengan kuprum(II) sulfat, atom zink kehilangan elektron (Zn kepada Zn²⁺ tambah 2e-, pengoksidaan) dan ion kuprum(II) menerimanya (Cu₂⁺ tambah 2e- kepada Cu, penurunan). Dua elektron yang hilang oleh zink ialah dua yang diterima oleh setiap ion kuprum(II), jadi perubahan keseluruhan Zn tambah Cu²⁺ kepada Zn²⁺ tambah Cu ialah tindak balas redoks.

Kekeliruan yang perlu dielakkan. Jangan labelkan tindak balas sebagai redoks hanya kerana ia kelihatan hebat. Tindak balas ialah redoks hanya jika nombor pengoksidaan berubah; peneutralan dan pemendakan biasanya tiada perubahan nombor pengoksidaan dan bukan redoks. Semak setiap unsur sebelum dan selepas untuk memastikan elektron benar-benar berpindah.

Satu tabiat berguna ialah menetapkan nombor pengoksidaan kepada setiap unsur sebelum dan selepas tindak balas; jika nombor mana-mana unsur berubah, tindak balas itu redoks, dan saiz perubahan itu memberitahu anda berapa banyak elektron yang berpindah. Mengenali tindak balas redoks, dan menamakan spesies yang dioksidakan serta yang diturunkan, merentasi penyesaran, sel, pengaratan dan pengekstrakan dalam bab ini, dan ditanya secara terus dalam Kimia SPM.