Hidrokarbon

Hidrokarbon ialah sebatian yang terdiri daripada hanya dua unsur: karbon dan hidrogen. Inggeris: hydrocarbon · Cina: 碳氢化合物.

Oleh sebab karbon boleh berikat dengan empat atom lain dan dengan dirinya sendiri dalam rantai dan cincin, hidrokarbon terbentang daripada gas paling ringkas, metana, sehingga molekul panjang dalam lilin. Alkana dan alkena ialah dua siri homolog hidrokarbon yang anda pelajari dalam bab ini: alkana ialah sebatian tepu, dengan ikatan tunggal sahaja, manakala alkena ialah sebatian tak tepu, membawa sekurang-kurangnya satu ikatan ganda dua karbon–karbon. Kebanyakan bahan api kita, petrol, diesel, gas asli, ialah campuran hidrokarbon yang diperoleh daripada petroleum, dan semuanya terbakar dalam oksigen untuk membebaskan tenaga. Hidrokarbon juga sumber utama molekul kecil yang menjadi bahan pembuatan plastik, jadi istilah ini menjangkau jauh melebihi meja makmal.

Contoh. Etana (C₂H₆) dan etena (C₂H₄) kedua-duanya hidrokarbon kerana masing-masing mengandungi karbon dan hidrogen sahaja. Etana ialah alkana tepu; etena ialah alkena tak tepu. Kedua-duanya terbakar dalam bekalan oksigen yang mencukupi untuk menghasilkan karbon dioksida dan air, dan kedua-duanya boleh dijejaki kembali kepada minyak mentah. Inilah sebabnya hidrokarbon menjadi bahan api utama dari dapur di rumah sehingga enjin kereta di jalan raya.

Kekeliruan yang perlu dielakkan. Bukan setiap sebatian karbon ialah hidrokarbon. Sebaik sahaja unsur ketiga muncul, sebatian itu tidak lagi menjadi hidrokarbon: etanol (C₂H₅OH) mengandungi oksigen, jadi ia sebatian karbon tetapi bukan hidrokarbon, dan begitu juga setiap alkohol, asid karboksilik dan ester. Kekalkan definisi ini ketat, karbon dan hidrogen sahaja, tiada yang lain.

Hidrokarbon ialah tempat bab ini bermula, kerana alkana dan alkena menetapkan corak penamaan, formula am dan tindak balas yang kemudiannya dibina oleh keluarga yang mengandungi oksigen, jadi kefahaman jelas tentang istilah ini berbaloi merentas keseluruhan Kimia SPM.