Haba penyesaran

Haba penyesaran ialah haba yang dibebaskan apabila satu mol logam tersesar daripada larutan garamnya oleh logam yang lebih elektropositif. Inggeris: heat of displacement · Cina: 置换热.

Tindak balas penyesaran ialah tindak balas redoks yang mana logam lebih tinggi dalam siri elektrokimia menolak logam lebih rendah keluar daripada larutan garamnya. Ia eksotermik, jadi haba penyesaran negatif, dan ia diberi per mol logam yang termendap.

Contoh. Apabila serbuk zink ditambah ke larutan kuprum(II) sulfat, zink menyesarkan kuprum: Zn + CuSO₄ → ZnSO₄ + Cu. Larutan biru itu pudar dan suhu naik apabila kuprum termendap. Untuk mencari haba penyesaran, anda ukur kenaikan suhu, masukkan jisim larutan dan kenaikan itu ke dalam Q = mcθ, kemudian bahagi Q dengan mol kuprum yang tersesar untuk mendapat nilai dalam kJ mol⁻¹.

Silap faham yang perlu dielakkan. Jangan kelirukan haba penyesaran dengan haba pemendakan. Penyesaran ialah perubahan redoks yang mana satu logam menggantikan yang lain dan elektron dipindahkan; pemendakan ialah pembentukan pepejal tak larut daripada ion tanpa perubahan nombor pengoksidaan. Kedua-duanya berkongsi kaedah Q = mcθ tetapi memerihalkan tindak balas yang berbeza.

Haba penyesaran mengaitkan bab ini semula dengan siri kereaktifan yang anda pelajari dahulu: semakin besar jurang antara dua logam, semakin banyak haba dibebaskan, itulah sebabnya Kimia SPM boleh meminta anda meramalkan pasangan mana memberi kenaikan suhu lebih besar. Dalam eksperimen, logam ditambah sebagai serbuk supaya luas permukaannya besar dan tindak balas lengkap dengan cepat, dan larutan garam mesti berlebihan supaya semua logam bertindak balas. Ingat bahawa m dalam Q = mcθ ialah jisim larutan garam, bukan jisim logam yang ditambah, dan bahagian akhir ialah membahagi Q dengan bilangan mol logam yang termendap untuk mendapat nilai per mol yang betul.