Perubahan haba (ΔH)

Perubahan haba, atau perubahan entalpi, diberi simbol ΔH, ialah tenaga haba yang diserap atau dibebaskan semasa tindak balas kimia, diukur dalam kJ mol⁻¹. Inggeris: heat change · Cina: 热变化.

Setiap tindak balas sama ada membebaskan haba ke persekitaran atau menyerap haba daripadanya, dan ΔH merekodkan kedua-dua berapa banyak dan ke arah mana. Tandanya membawa makna: ΔH negatif untuk tindak balas eksotermik, kerana hasil menyimpan tenaga kurang daripada bahan tindak balas dan bezanya dibebaskan; ΔH positif untuk tindak balas endotermik, kerana hasil menyimpan tenaga lebih dan lebihan itu mesti diserap. Saiz ΔH memberitahu berapa banyak tenaga terlibat per mol bahan yang dinamakan, itulah sebabnya setiap nilai diberi per mol dengan tandanya.

Contoh. Apabila satu mol air terbentuk dalam peneutralan, haba dibebaskan, jadi perubahan haba ditulis dengan tanda tolak, misalnya ΔH = −x kJ mol⁻¹. Tanda tolak itu bukan pilihan: ia bahagian jawapan yang menyatakan tindak balas itu eksotermik dan suhu campuran naik. Bagi penguraian terma karbonat pula nilainya ditulis +x kJ mol⁻¹, menandakan perubahan endotermik.

Silap faham yang perlu dielakkan. Jangan kelirukan perubahan haba dengan tenaga pengaktifan. ΔH ialah beza tenaga keseluruhan antara bahan tindak balas dan hasil; tenaga pengaktifan ialah halangan yang mesti didaki dahulu. Satu tindak balas boleh mempunyai tenaga pengaktifan yang besar namun masih sangat eksotermik secara keseluruhan.

Perubahan haba ialah satu kuantiti yang setiap bahagian bab ini dibina untuk mencarinya, daripada membaca gambar rajah aras tenaga sehingga membahagi hasil Q = mcθ dengan bilangan mol, jadi Kimia SPM menjangka kedua-dua nilai dan tanda yang betul dalam jawapan yang lengkap. Ingat bahawa perubahan haba tidak pernah berdiri sebagai nombor sahaja; ia sentiasa membawa unit kJ mol⁻¹ dan tanda, kerana kedua-duanya bersama menyatakan berapa banyak tenaga terlibat dan ke arah mana ia mengalir. Apabila anda menyemak jawapan, tanya diri anda sama ada tanda yang anda tulis sepadan dengan arah suhu yang diperhatikan dalam eksperimen, naik memberi tanda negatif, turun memberi tanda positif, kerana ketaksepadanan di sini ialah antara kesilapan paling mudah untuk pemeriksa kesan.