Air liat

Air liat ialah air yang mengandungi ion kalsium dan magnesium terlarut. Ion ini bertindak balas dengan sabun membentuk kekat tetapi tidak menjejaskan detergen. Inggeris: hard water · Cina: 硬水.

Air mengambil ion kalsium dan magnesium apabila ia mengalir di atas batuan seperti batu kapur. Apabila sabun digunakan dalam air ini, ion kalsium dan magnesium bertindak balas dengan sabun dan menukarnya menjadi kekat tidak larut, jadi sabun terbazir dan tidak berbuih dengan baik. Detergen mengelak masalah ini kerana garam kalsium dan magnesiumnya larut, jadi detergen terus mencuci dalam air liat. Kelakuan tunggal ini, kekat dengan sabun tetapi tidak dengan detergen, ialah sebab air liat penting dalam bab ini.

Contoh. Di kawasan batu kapur, air paip adalah liat. Seketul sabun yang digunakan di situ menghasilkan sedikit buih dan meninggalkan cincin kelabu pada tab mandi, manakala gel mandian berasaskan detergen berbuih seperti biasa. Pendidihan boleh menyingkirkan sesetengah jenis keliatan dengan menyingkirkan gas terlarut, tetapi ion daripada sumber lain kekal sehingga ia dilembutkan secara kimia.

Kekeliruan yang perlu dielak. Jangan kelirukan air liat dengan air kotor. Air liat boleh sepenuhnya bersih dan jernih; “keliatan” merujuk hanya kepada ion kalsium dan magnesium terlarut, bukan kepada sebarang kotoran. Ingat juga bahawa air liat menyusahkan sabun, bukan detergen, jadi jangan salahkan detergen atas kekat.

Air liat mengaitkan sabun, kekat dan kelebihan detergen, jadi ia menjadi teras kepada perbandingan sabun lawan detergen yang begitu kerap muncul dalam soalan Kimia SPM bagi bab ini. Apabila anda menjawab, namakan dua ion yang bertanggungjawab, iaitu kalsium dan magnesium, nyatakan bahawa ia bertindak balas dengan sabun membentuk kekat tidak larut, dan akhiri dengan menyebut bahawa detergen tidak terjejas kerana garam kalsium dan magnesiumnya larut. Menyusun ketiga-tiga perkara dalam urutan itu memberi penerangan yang jelas dan lengkap dan bukannya kenyataan kabur bahawa sabun “tidak berfungsi” dalam air liat.