Asid lemak

Asid lemak ialah asid karboksilik berantai panjang yang bergabung dengan gliserol membentuk minyak dan lemak yang dikenali sebagai trigliserida. Inggeris: fatty acid · Cina: 脂肪酸.

Asid lemak mempunyai kumpulan –COOH di satu hujung dan rantai hidrokarbon panjang yang membentuk selebihnya molekul itu. Kumpulan –COOH itulah yang membolehkannya bergabung dengan gliserol melalui ikatan ester, dan tiga asid lemak yang bergabung dengan satu gliserol menghasilkan trigliserida, iaitu minyak atau lemak. Bahagian rantai boleh menjadi tepu, dengan hanya ikatan tunggal karbon-ke-karbon, atau tak tepu, dengan satu atau lebih ikatan ganda dua C=C, dan inilah yang menentukan sama ada lemak itu pepejal atau minyak itu cecair. Apabila sabun dibuat, saponifikasi membebaskan asid lemak sekali lagi, kali ini sebagai garam natriumnya.

Contoh. Asid stearik dan asid palmitik ialah asid lemak tepu yang lazim dalam lemak haiwan dan sawit, manakala asid oleik ialah asid lemak tak tepu yang lazim dalam minyak sayuran. Garam natriumnya, natrium stearat dan natrium palmitat, ialah sabun biasa.

Kekeliruan yang perlu dielak. Jangan kelirukan asid lemak dengan keseluruhan lemak. Asid lemak hanyalah satu blok binaan; lemak ialah trigliserida yang terbentuk apabila tiga asid lemak bergabung dengan satu gliserol. Asingkan juga asid lemak, iaitu asid, daripada gliserol, iaitu alkohol; ikatan ester dalam lemak terbentuk antara kedua-duanya.

Asid lemak ialah blok binaan yang mengaitkan minyak, lemak, saponifikasi dan perbezaan tepu dengan tak tepu, jadi ia mendasari sebahagian besar kerja Kimia SPM dalam bab ini. Perhatikan bahawa kumpulan –COOH yang sama yang anda temui dalam asid karboksilik dalam Sebatian Karbon muncul semula di sini, jadi asid lemak berkelakuan sebagai asid dengan sendirinya dan membentuk ester dengan gliserol dalam lemak. Melihat kaitan kembali kepada bab terdahulu itu menjadikan seluruh idea minyak, lemak dan sabun terasa seperti sambungan kerja yang telah anda lakukan, bukannya topik baru yang perlu dihafal dari kosong.