Pengesteran

Pengesteran ialah tindak balas antara asid karboksilik dan alkohol, dimangkinkan oleh asid sulfurik pekat, yang menghasilkan ester dan air. Ia ialah tindak balas bernama yang membina pautan ester, –COO–, antara dua molekul yang berlainan. Inggeris: esterification · Cina: 酯化.

Dalam tindak balas ini, kumpulan –OH alkohol dan bahagian –OH daripada kumpulan –COOH asid bergabung, satu ikatan ester terbentuk antara kedua-dua molekul, dan satu molekul air dibebaskan. Asid sulfurik pekat mempercepat tindak balas dan turut menyerap air yang terhasil, dan campuran dipanaskan dengan lembut, bukan dididihkan dengan kuat. Hasilnya dikenali melalui baunya yang manis dan wangi seperti buah-buahan. Tindak balas ini boleh diringkaskan sebagai asid karboksilik + alkohol → ester + air, dengan asid sulfurik ditulis di atas anak panah kerana ia mangkin dan bukan bahan tindak balas. Penamaan mengikut kedua-dua induk: bahagian alkil daripada alkohol ditulis dahulu, dan bahagian daripada asid, yang berakhir dengan -oat, kemudian.

Contoh. Asid etanoik + etanol, dipanaskan dengan asid sulfurik pekat, memberi etil etanoat + air. Di dalam makmal, ester itu dihidu terus, atau dituangkan ke dalam air lalu membentuk lapisan berminyak yang wangi, mengesahkan bahawa pengesteran telah berlaku.

Kekeliruan yang perlu dielakkan. Jangan kelirukan pengesteran dengan peneutralan. Kedua-duanya melibatkan asid, tetapi peneutralan memerlukan bes dan memberi garam serta air dengan cepat, manakala pengesteran memerlukan alkohol dan mangkin asid sulfurik lalu memberi ester dan air. Ingat bahawa di sini asid sulfurik ialah mangkin, bukan bahan tindak balas, jadi ia tidak digunakan sepenuhnya dan tidak muncul dalam senarai hasil.

Pengesteran ialah tindak balas yang menyambung alkohol dan asid karboksilik, dua siri homolog beroksigen, jadi ia terletak di teras peta tindak balas Sebatian Karbon dan kerap muncul dalam soalan esei Kimia SPM.