Ester

Ester ialah sebatian karbon yang mengandungi pautan ester, –COO–, dan terbentuk apabila asid karboksilik bertindak balas dengan alkohol. Ester berbau manis dan wangi seperti buah-buahan, dan ialah sebatian di sebalik banyak perisa serta haruman semula jadi dan tiruan. Inggeris: ester · Cina: 酯.

Ester dihasilkan melalui pengesteran: asid karboksilik dan alkohol dipanaskan bersama dengan beberapa titis asid sulfurik pekat, yang bertindak sebagai mangkin, dan air disingkirkan pada masa yang sama. Kumpulan –COO– dibina daripada –COOH asid dan –OH alkohol, dan nama ester membawa kedua-dua induknya, jadi asid etanoik dan etanol memberi etil etanoat. Pautan –COO– yang sama juga terdapat dalam lemak dan minyak, iaitu ester semula jadi gliserol dan asid lemak rantai panjang, jadi ester kecil di dalam makmal dan ester besar dalam benda hidup berkongsi satu struktur teras yang sama. Kerana baunya menyenangkan dan ia melarutkan banyak bahan, ester kecil digunakan secara meluas sebagai perisa tiruan, sebagai haruman dan sebagai pelarut.

Contoh. Memanaskan asid etanoik dengan etanol dan sedikit asid sulfurik pekat menghasilkan etil etanoat, satu lapisan berminyak berbau menyenangkan seperti gam yang terapung di atas campuran tindak balas. Dituangkan ke dalam air, baunya dapat dihidu dengan jelas, dan begitulah tindak balas ini disahkan di dalam makmal.

Kekeliruan yang perlu dielakkan. Jangan kelirukan ester dengan asid karboksilik asalnya. Asid mempunyai –COOH, berasa masam dan menukarkan litmus kepada merah; ester mempunyai –COO– tanpa –OH bebas, bersifat neutral dan berbau manis. Berhati-hati juga dengan susunan penamaan: bahagian alkil daripada alkohol didahulukan (etil), kemudian bahagian daripada asid (etanoat).

Ester menyatukan alkohol dan asid karboksilik, dua siri beroksigen dalam bab ini, melalui pengesteran, jadi mempelajari istilah ini mengikat semua tindak balas Sebatian Karbon dalam Kimia SPM dengan kemas.