Asid karboksilik

Asid karboksilik ialah ahli suatu siri homolog yang molekulnya mengandungi kumpulan karboksil, –COOH, dan bertindak sebagai asid lemah. Formula amnya ialah CₙH₂ₙ₊₁COOH, dan asid etanoik, CH₃COOH, ialah contoh yang paling kerap anda temui. Inggeris: carboxylic acid · Cina: 羧酸.

Kumpulan –COOH inilah yang memberi siri ini sifat berasid. Dalam air, asid karboksilik hanya mengion separa, membebaskan sebahagian kecil ion hidrogen, H⁺, dan itulah sebabnya ia dikelaskan sebagai asid lemah dan bukan asid kuat. Walaupun begitu, ia tetap menunjukkan semua tindak balas lazim sesuatu asid: ia bertindak balas dengan logam reaktif menghasilkan garam dan gas hidrogen, dengan karbonat menghasilkan garam, air dan karbon dioksida, dan dengan bes menghasilkan garam dan air dalam peneutralan.

Contoh. Asid etanoik ialah asid dalam cuka, dan ia larut dalam air untuk menghasilkan larutan berasid yang lemah. Ditambah kepada magnesium, ia menggelegak perlahan apabila hidrogen dibebaskan, dan ditambah kepada natrium karbonat, ia menghasilkan gelembung karbon dioksida yang mengeruhkan air kapur. Kerana ia hanya mengion separa, ia menggelegak kurang cergas dan memberi bacaan pH yang lebih tinggi berbanding asid kuat pada kepekatan yang sama, sekali gus mengesahkan sifat asid lemahnya.

Kekeliruan yang perlu dielakkan. Jangan kelirukan asid karboksilik dengan alkohol. Kedua-duanya mengandungi oksigen dan kedua-duanya boleh terhasil daripada etanol, tetapi alkohol mempunyai kumpulan –OH yang neutral manakala asid mempunyai kumpulan –COOH yang berasid; hanya asid menukarkan litmus biru kepada merah. Bezakan juga “asid lemah” daripada “asid cair”, lemah merujuk kepada pengionan separa, bukan kepada kepekatan.

Asid karboksilik terletak di hujung teroksida bagi kimia bab ini: pengoksidaan etanol menghasilkan asid etanoik, dan tindak balas asid itu dengan alkohol menghasilkan ester, jadi istilah ini menghubungkan alkohol, tindak balas pengoksidaan dan pengesteran merentasi Sebatian Karbon dalam Kimia SPM.