Kebesan asid

English: Basicity of an acid · Chinese: 酸的元数

Kebesan asid ialah bilangan ion hidrogen yang boleh dibebaskan oleh satu molekul asid apabila ia mengion dalam air. Ia ialah nombor bulat yang ditetapkan oleh formula asid itu, dan ia memberitahu anda berapa mol H⁺ yang boleh dibekalkan oleh setiap mol asid. Kebesan mengawal berapa banyak alkali yang diperlukan untuk meneutralkan asid dan bagaimana garamnya ditulis.

Satu contoh memaparkan julatnya. Asid hidroklorik membebaskan satu H⁺ bagi setiap molekul, HCl → H⁺ + Cl⁻, jadi ia monoprotik (kebesan 1). Asid sulfurik membebaskan dua, H₂SO₄ → 2H⁺ + SO₄²⁻, jadi ia diprotik (kebesan 2). Asid fosforik, H₃PO₄, ialah triprotik dengan kebesan 3. Inilah sebabnya satu mol asid sulfurik meneutralkan dua kali ganda natrium hidroksida berbanding satu mol asid hidroklorik, satu perkara yang menentukan nisbah dalam pengiraan pentitratan. Oleh itu, sebelum menulis persamaan atau memulakan pengiraan, anda perlu mengenal pasti kebesan asid dahulu supaya bilangan mol alkali yang diperlukan dikira dengan betul, dan garam yang terhasil ditulis dengan formula yang tepat.

Kekeliruan yang perlu dielakkan ialah membaca “kebesan” seolah-olah ia ada kaitan dengan betapa berbes atau beralkalinya asid itu, ia tidak. Kebesan mengira hidrogen berasid yang boleh diberikan oleh molekul itu, walaupun namanya berbunyi begitu. Kesilapan kedua ialah mengira setiap atom hidrogen dalam formula: asid etanoik, CH₃COOH, mempunyai empat atom hidrogen tetapi kebesannya hanya 1, kerana hanya hidrogen dalam kumpulan –COOH sahaja yang mengion keluar. Kira hidrogen yang boleh mengion, bukan kesemuanya.

Dalam bab ini, kebesan menghubungkan definisi asid dengan peneutralan dan pentitratan, kerana ia menetapkan nisbah mol antara asid dan alkali. Guru kami menunjukkan cara membaca kebesan terus daripada sesuatu formula supaya nisbah pentitratan anda betul pada kali pertama.