Alkena

Alkena ialah hidrokarbon tak tepu dengan formula am CₙH₂ₙ yang mengandungi ikatan ganda dua karbon–karbon, C=C. Inggeris: alkene · Cina: 烯烃.

Ikatan ganda dua menjadikan alkena jauh lebih reaktif daripada alkana, dan tindak balas cirinya ialah penambahan, iaitu atom ditambah merentasi C=C dan membukanya menjadi ikatan tunggal. Alkena menambah hidrogen dengan mangkin nikel untuk memberi alkana, menambah bromin untuk menyahwarnakan air bromin, menambah stim untuk membentuk alkohol, dan menambah antara satu sama lain dalam pempolimeran untuk membina polimer seperti poli(etena). Alkena dinamakan seperti alkana tetapi dengan akhiran -ena, dan satu lokan menunjukkan kedudukan ikatan ganda dua.

Contoh. Etena (C₂H₄) ialah alkena pertama. Dialirkan melalui air bromin, ia menyingkirkan warna perang pada suhu bilik, dan dipanaskan dengan hidrogen di atas nikel, ia menjadi etana. Dilalukan di atas mangkin bersama stim, ia membentuk etanol, iaitu satu laluan industri untuk menghasilkan alkohol.

Kekeliruan yang perlu dielakkan. Jangan kelirukan alkena dengan alkana. Alkena ialah tak tepu, menepati CₙH₂ₙ dan menyahwarnakan air bromin; alkana ialah tepu, menepati CₙH₂ₙ₊₂ dan tidak. Selain itu, berhati-hati menyebut penambahan, bukan penggantian, penggantian milik alkana, penambahan milik alkena.

Setiap tindak balas alkena berpunca daripada ikatan ganda dua yang sama, dan itulah sebab siri ini terasa seperti satu idea, bukan senarai fakta yang tidak berkaitan. Sebaik sahaja anda dapat membayangkan C=C terbuka, penghidrogenan, ujian bromin, penghidratan kepada alkohol dan pempolimeran semuanya menjadi gerakan yang sama diterapkan pada atom tambahan yang berbeza. Etena sendiri dihasilkan secara besar-besaran melalui peretakan pecahan rantai panjang yang diperoleh daripada petroleum, dan ia salah satu bahan mentah terpenting dalam seluruh industri kimia, sebab itulah alkena berbaloi dikaji dengan teliti.

Alkena ialah tempat munculnya sisi karbon yang reaktif dan boleh diubah, yang menyuap terus kepada alkohol, polimer dan lemak, jadi ia antara ahli yang paling kerap diuji dalam bab Sebatian Karbon dalam Kimia SPM.