Penunjuk asid-bes

English: Acid-base indicator · Chinese: 指示剂

Penunjuk asid-bes ialah bahan yang menunjukkan warna yang berbeza dalam larutan berasid dan dalam larutan beralkali. Perubahan warna itulah yang membolehkan anda membezakan asid daripada alkali dengan penglihatan, dan, lebih tepat lagi, ia menandakan saat tindak balas antara keduanya selesai. Penunjuk tidak mengukur betapa berasidnya sesuatu larutan; ia hanya menandakan di sebelah mana neutral larutan itu berada.

Satu contoh menyenaraikan yang wajib anda ketahui. Litmus berwarna merah dalam asid dan biru dalam alkali. Fenolftalein tidak berwarna dalam asid dan merah jambu dalam alkali. Metil jingga berwarna merah dalam asid dan kuning dalam alkali. Penunjuk universal berbeza jenisnya: bukannya satu suis tunggal, ia menunjukkan satu julat warna merentasi seluruh skala pH, merah melalui jingga dan hijau hingga biru dan ungu, jadi ia memberi pH anggaran, bukan jawapan asid-atau-alkali yang mudah.

Kekeliruan yang perlu dielakkan ialah mencampuradukkan penunjuk dua warna biasa dengan penunjuk universal. Penunjuk dua warna seperti fenolftalein menjawab “asid atau alkali” dan digunakan dalam pentitratan untuk menangkap takat akhir yang tajam; penunjuk universal pula menjawab “lebih kurang pH berapa” dan tidak digunakan untuk pentitratan yang tepat kerana perubahan warnanya yang beransur-ansur tidak memberi takat akhir yang tajam. Kesilapan kedua ialah lupa bahawa warna itu bergantung pada larutan, bukan pada penunjuk sahaja, jadi menyebut “fenolftalein merah jambu” tanpa keadaannya akan menghilangkan markah.

Dalam bab ini, penunjuk menghubungkan skala pH dengan peneutralan dan pentitratan, kerana perubahan warna pada takat akhir itulah cara pentitratan tahu bila hendak berhenti. Guru kami membuatkan anda menghafal warna-warna itu sebagai satu jadual kecil yang boleh dipercayai dan boleh anda hasilkan semula di bawah tekanan peperiksaan. Pemilihan penunjuk yang betul juga bergantung pada jenis asid dan alkali yang dititratkan, jadi memahami setiap warna, bukan sekadar menghafalnya, ialah cara paling selamat untuk menjawab soalan pentitratan dengan yakin.