Air penghabluran

Air penghabluran ialah bilangan tetap molekul air yang menjadi sebahagian struktur garam berhablur. Ia ditunjukkan selepas titik dalam formula, seperti dalam CuSO₄·5H₂O. Inggeris: water of crystallisation · Cina: 结晶水.

Molekul air ini bukan sekadar air lembap di permukaan; ia terikat secara kimia ke dalam hablur pada nisbah yang tetap, dan inilah sebabnya bilangannya ditulis ke dalam formula. Garam yang mengandungi air penghabluran dipanggil garam terhidrat, manakala garam yang sama tanpa air itu dipanggil garam kontang. Nisbah tetap inilah yang membolehkan bilangan molekul air ditemui melalui eksperimen, biasanya dengan memanaskan jisim garam terhidrat yang diketahui dan mengukur berapa banyak jisim yang hilang.

Contoh. Kuprum(II) sulfat terhidrat ialah CuSO₄·5H₂O, bermaksud setiap unit formula terikat dengan lima molekul air. Apabila anda memanaskannya, air penghabluran disingkirkan dan hablur biru itu bertukar menjadi kuprum(II) sulfat kontang yang putih, CuSO₄. Jisim yang hilang semasa pemanasan ialah tepat jisim air yang telah keluar itu. Untuk mencari bilangan molekul air, anda menukar jisim air yang hilang dan jisim garam kontang masing-masing kepada mol, dan nisbah antara keduanya memberi bilangan dalam formula.

Kekeliruan yang perlu dielakkan. Jangan tinggalkan air penghabluran apabila mengira jisim formula relatif, kerana lima molekul air itu menambah jumlah yang besar kepada keseluruhannya, dan melupakannya ialah kesilapan yang amat lazim. Berhati-hati juga untuk memisahkan bentuk terhidrat dan kontang, kerana kedua-duanya mempunyai formula dan jisim formula relatif yang berbeza. Jisim formula relatif CuSO₄·5H₂O, misalnya, jauh lebih besar daripada jisim CuSO₄ kontang kerana lima molekul air itu turut dikira.

Dalam bab ini, air penghabluran muncul dalam pengiraan jisim formula relatif dan dalam soalan yang mana pemanasan garam terhidrat membolehkan anda mencari berapa banyak molekul air yang dipegangnya, jadi ia menghubungkan penulisan formula dengan pengiraan mol di tengah-tengah Kimia SPM.