Kekat

Kekat ialah pepejal tidak larut yang terbentuk apabila sabun bertindak balas dengan ion kalsium dan magnesium yang terlarut dalam air liat. Ia membazir sabun dan mengurangkan buih. Inggeris: scum · Cina: 皂垢.

Sabun berfungsi kerana garam natriumnya larut. Namun, air liat mengandungi ion kalsium dan magnesium, dan ion ini bertukar tempat dengan natrium dalam sabun untuk membentuk garam kalsium dan magnesium bagi asid lemak. Garam itu tidak larut, jadi bukannya berbuih, sabun terkumpul sebagai pepejal kelabu yang terapung di atas air atau melekat pada dinding besen. Sehingga cukup sabun digunakan untuk menyingkirkan semua ion keliatan, tiada buih terbentuk, jadi sabun terbazir dalam air liat.

Contoh. Membasuh dengan sabun di kawasan air liat meninggalkan cincin kekat kelabu di sekeliling sinki dan sisa yang licin pada pakaian. Anda terpaksa menambah lebih banyak sabun sebelum ia berbuih, kerana bahagian sabun yang pertama dihabiskan untuk menukar ion kalsium dan magnesium menjadi kekat tidak larut.

Kekeliruan yang perlu dielak. Jangan fikir detergen membentuk kekat. Hanya sabun yang membentuknya, kerana garam kalsium dan magnesium bagi detergen larut dan kekal dalam air. Perbezaan inilah keseluruhan maksud perbandingan sabun lawan detergen, jadi kaitkan “kekat” dengan tegas kepada “sabun dalam air liat” dan tidak sekali-kali kepada detergen.

Kekat mengikat sabun, air liat dan kelebihan detergen, jadi ia muncul dalam hampir setiap soalan Kimia SPM yang membandingkan kedua-dua agen pencuci. Menamakan garam kalsium dan magnesium yang tidak larut itulah yang memperoleh markah. Jawapan yang lengkap turut menerangkan akibatnya: kerana sabun yang mula-mula ditambah dihabiskan untuk membentuk kekat, lebih banyak sabun diperlukan sebelum sebarang buih muncul, dan pepejal kelabu yang tertinggal menandakan pakaian dan besen. Jika soalan bertanya mengapa sabun tidak sesuai di kawasan air liat, perkataan kekat, bersama idea sabun terbazir dan buih yang lemah, ialah frasa yang dicari oleh skema pemarkahan.