Mangkin positif

Mangkin positif ialah mangkin yang mempercepatkan tindak balas dengan menyediakan laluan tindak balas alternatif yang bertenaga pengaktifan lebih rendah. Inggeris: positive catalyst · Cina: 正催化剂.

Perkataan “positif” di sini bermaksud mangkin itu meningkatkan kadar. Ia berbuat demikian bukan dengan memberi zarah lebih banyak tenaga, tetapi dengan membuka laluan yang berbeza daripada bahan tindak balas kepada hasil, iaitu laluan yang halangan tenaganya lebih rendah. Oleh sebab tenaga pengaktifan laluan alternatif ini lebih kecil, pecahan zarah yang berlanggar yang kini mempunyai tenaga cukup untuk bertindak balas menjadi lebih besar. Oleh itu kekerapan perlanggaran berkesan meningkat, dan tindak balas berjalan lebih cepat. Seperti mana-mana mangkin, mangkin positif tidak dihabiskan dan jisimnya tidak berubah pada akhirnya.

Contoh. Mangan(IV) oksida ialah mangkin positif bagi penguraian hidrogen peroksida: dengan penambahannya, oksigen dibebaskan jauh lebih cepat. Pada gambar rajah profil tenaga, tindak balas bermangkin dilukis dengan puncak yang lebih rendah daripada tindak balas tanpa mangkin, manakala aras bahan tindak balas dan hasil kekal sama sepenuhnya.

Silap faham yang perlu dielakkan. Jangan kata mangkin positif memberi zarah lebih banyak tenaga atau menaikkan suhu; ia tidak melakukan kedua-duanya. Ia hanya merendahkan tenaga pengaktifan dengan menawarkan laluan alternatif. Selain itu, dalam SPM perkataan harian “mangkin” hampir selalu bermaksud mangkin positif, tetapi menamakannya “positif” menjelaskan arah kesannya.

Mangkin positif ialah jenis yang paling kerap anda temui dalam bab ini, dan memahami bahawa ia berfungsi dengan merendahkan tenaga pengaktifan mengaitkannya terus dengan teori perlanggaran dan gambar rajah profil tenaga dalam Kimia SPM. Soalan lazim meminta anda menerangkan, dari segi teori perlanggaran, mengapa kadar meningkat: halangan yang lebih rendah bermakna pecahan perlanggaran yang berkesan kini lebih besar, jadi perlanggaran berkesan menjadi lebih kerap walaupun suhu tidak berubah.