Jadual berkala

Jadual berkala ialah susunan semua unsur mengikut urutan nombor proton yang meningkat, dalam baris dan lajur supaya unsur yang mempunyai sifat kimia serupa terkumpul bersama. Inggeris: periodic table · Cina: 周期表.

Seluruh bab ini bertunjangkan satu idea: kedudukan sesuatu unsur dalam jadual ditetapkan oleh nombor protonnya, dan kedudukan itu memberitahu anda hampir segala-galanya tentang unsur tersebut. Baca mendatar sepanjang satu baris, dan nombor proton bertambah satu pada setiap langkah; kedudukan itu kemudian mendedahkan susunan elektron, bilangan elektron valens, dan sama ada unsur itu berkelakuan sebagai logam atau bukan logam. Satu tangga pepenjuru di sebelah kanan memisahkan logam di sebelah kiri daripada bukan logam di sebelah kanan, dengan metaloid terletak di sepanjang garis itu, jadi sifat umum sesuatu unsur pun boleh dibaca daripada tempat ia jatuh dalam jadual.

Contoh. Natrium mempunyai nombor proton 11 dan susunan 2.8.1, jadi ia terletak dalam Kala 3 (tiga petala berisi) dan Kumpulan 1 (satu elektron valens). Klorin, nombor proton 17, susunan 2.8.7, berada dalam kala yang sama tetapi dalam Kumpulan 17 kerana ia mempunyai tujuh elektron valens. Sifat kimianya yang amat berbeza dibaca terus daripada kedudukannya.

Kekeliruan yang perlu dielakkan. Jadual moden disusun mengikut nombor proton, bukan jisim atom relatif. Jadual awal Mendeleev menggunakan jisim atom dan meninggalkan ruang untuk unsur yang belum ditemui; pertukaran kepada nombor proton membetulkan beberapa tempat yang susunan jisim memberi jiran yang salah. Dalam peperiksaan, sentiasa nyatakan unsur disusun “mengikut urutan nombor proton yang meningkat”, bukan “jisim atom”, kerana perkataan tepat itulah yang diberi markah.

Dalam bab Jadual Berkala Unsur, inilah rangka kerja yang menjadi sandaran setiap idea kemudian: kumpulan, kala, logam alkali, halogen, gas adi dan unsur peralihan semuanya hanyalah penerangan tentang di mana sesuatu unsur terletak dalam susunan tunggal yang tertib ini.