Nombor pengoksidaan

Nombor pengoksidaan ialah nilai bertanda yang ditetapkan kepada satu atom untuk menunjukkan berapa banyak elektron yang telah diperoleh atau dihilangkannya secara berkesan. Atom dalam unsur tak bergabung mempunyai nombor pengoksidaan sifar. Inggeris: oxidation number · Cina: 氧化数.

Nombor pengoksidaan ialah alat perakaunan yang membolehkan anda memutuskan, tanpa memerhati elektron secara langsung, sama ada sesuatu spesies telah dioksidakan atau diturunkan. Beberapa peraturan meliputi kebanyakan kes: unsur tak bergabung ialah 0; ion mudah bersamaan casnya; hidrogen biasanya +1 dan oksigen biasanya -2; dan nombor pengoksidaan dalam sebatian neutral berjumlah sifar, manakala dalam ion ia berjumlah cas ion itu. Dengan ini, anda boleh menentukan nombor pengoksidaan mana-mana unsur dalam sesuatu formula.

Contoh. Dalam MnO₄⁻, oksigen ialah -2, jadi empat oksigen memberi -8; keseluruhan ion bercas -1, jadi mangan mesti +7. Apabila manganat(VII) bertindak sebagai agen pengoksidaan ia menjadi Mn²⁺, penurunan daripada +7 kepada +2, mengesahkan bahawa mangan diturunkan sebanyak lima unit dan menerima lima elektron bagi setiap ion.

Kekeliruan yang perlu dielakkan. Jangan kelirukan nombor pengoksidaan dengan cas sebenar pada atom atau dengan valensi. Nombor pengoksidaan membawa tanda dan ditulis sebelum nombor (contohnya +2), manakala cas ion ditulis selepas (contohnya 2+); ia sepadan bagi ion mudah tetapi tidak dalam spesies kovalen. Sentiasa tetapkan oksigen dan hidrogen dahulu, kemudian selesaikan unsur yang tidak diketahui. Berhati-hati juga dengan pengecualian: oksigen ialah -1 dalam peroksida dan hidrogen ialah -1 dalam hidrida logam, jadi peraturan yang cuai boleh memberi jawapan salah jika anda tidak menyemak sebatian itu.

Menjejak kenaikan atau penurunan nombor pengoksidaan ialah cara anda mengenal pasti pengoksidaan, penurunan dan agen pengoksidaan serta agen penurunan sepanjang bab ini, dan mengiranya daripada formula, kemudian menggunakannya untuk mewajarkan spesies mana yang dioksidakan, ialah tugas jawapan pendek yang kerap dalam Kimia SPM.