Oleum

Oleum ialah bahan dengan formula H₂S₂O₇, terbentuk dalam proses sentuh apabila sulfur trioksida dilarutkan dalam asid sulfurik pekat. Ia kemudiannya dicairkan dengan berhati-hati menggunakan air untuk memberi asid sulfurik yang lebih pekat. Inggeris: oleum · Cina: 发烟硫酸.

Oleum wujud disebabkan satu masalah praktikal dalam peringkat terakhir proses sentuh. Sulfur trioksida tidak boleh ditambah terus ke dalam air, kerana tindak balasnya begitu cergas sehingga menghasilkan kabus tebal dan mencekik yang terdiri daripada titisan asid sulfurik, yang sukar dikondensasikan dan dikumpulkan. Sebaliknya, sulfur trioksida diserap ke dalam asid sulfurik pekat, di mana ia larut dengan lancar membentuk oleum, dan oleum itu kemudiannya dicairkan dengan jumlah air yang betul dalam satu langkah terkawal untuk menghasilkan asid sulfurik.

Contoh. Dua langkah itu boleh ditulis sebagai SO₃ + H₂SO₄ → H₂S₂O₇, membentuk oleum, diikuti oleh H₂S₂O₇ + H₂O → 2H₂SO₄, memberi asid sulfurik. Perhatikan bahawa kesan keseluruhannya sama seperti menambah sulfur trioksida ke dalam air, tetapi dilakukan dengan selamat dan dengan cara yang boleh dikawal.

Silap faham yang perlu dielakkan. Jangan kelirukan oleum dengan asid sulfurik itu sendiri atau dengan sulfur trioksida. Oleum ialah perantaraan antara keduanya: ia lebih kaya dengan sulfur trioksida daripada asid pekat biasa, itulah sebabnya ia juga dipanggil asid sulfurik berasap.

Ia juga membantu untuk mengingati susunan dua langkah itu. Sulfur trioksida diserap ke dalam asid pekat dahulu, membentuk oleum, dan barulah air ditambah kepada oleum untuk memberi asid sulfurik. Menulis langkah dalam susunan yang salah, atau meninggalkan oleum sama sekali daripada perihalan, ialah cara biasa kehilangan markah semasa memerihalkan peringkat terakhir proses sentuh.

Mengetahui mengapa laluan oleum digunakan, bukannya melarutkan sulfur trioksida terus dalam air, ialah perkara piawai yang dihargai oleh Kimia SPM dalam soalan proses sentuh.