Gas adi

Gas adi ialah unsur dalam Kumpulan 18 jadual berkala dengan petala terluar penuh yang stabil, jadi ia lengai secara kimia dan wujud sebagai atom tunggal. Inggeris: noble gas · Cina: 稀有气体.

Helium, neon dan argon ialah gas adi yang paling anda temui. Ciri utamanya ialah petala luar yang lengkap, lapan elektron bagi neon dan argon (satu oktet), dan dua bagi helium (satu duplet), iaitu susunan stabil yang menjadi tujuan atom lain bertindak balas. Kerana gas adi tiada apa untuk diperoleh daripada melepaskan, menerima atau berkongsi elektron, ia tidak mudah membentuk sebatian. Itulah sebab ia digambarkan lengai, sebab ia wujud sebagai atom tunggal yang berasingan (ia monoatom, bukan dwiatom), dan sebab ia kumpulan utama yang terakhir ditemui.

Contoh. Helium digunakan untuk mengisi belon dan kapal udara kerana ia ringan dan tidak terbakar; argon mengisi mentol lampu dan digunakan untuk melindungi kerja kimpalan kerana ia tidak bertindak balas dengan logam panas; neon bersinar merah-jingga dalam papan iklan. Dalam setiap kegunaan, maksudnya sama, gas itu dipilih justru kerana ia tidak bertindak balas. Sifat lengai inilah yang menjadikan gas adi berguna dalam situasi di mana tindak balas dengan oksigen atau wap air perlu dielakkan sepenuhnya.

Kekeliruan yang perlu dielakkan. “Lengai” tidak bermaksud atomnya tiada atau tidak berbuat apa-apa secara fizikal; ia bermaksud tidak reaktif secara kimia. Jangan kata gas adi mempunyai “tiada elektron dalam petala luarnya”, sebaliknya yang betul, petala luarnya penuh. Petala penuh lapan ialah oktet, manakala petala penuh dua bagi helium ialah duplet, jadi jangan paksa helium mempunyai lapan.

Dalam bab Jadual Berkala Unsur, gas adi menerangkan mengapa setiap unsur lain bertindak balas langsung: atom unsur lain menerima, melepaskan atau berkongsi elektron untuk mencapai susunan gas adi yang stabil yang sama.