Pasangan sunyi

Pasangan sunyi ialah pasangan elektron terluar yang dimiliki oleh satu atom dan tidak dikongsi dalam ikatan. Inggeris: lone pair · Cina: 孤对电子.

Apabila sesuatu atom berikat, tidak semestinya semua elektron terluarnya digunakan untuk membentuk ikatan. Elektron valens yang berbaki akan berpasangan dan kekal pada atom tunggal itu sebagai pasangan sunyi. Ia tidak menyatukan dua atom, jadi ia bukan ikatan, tetapi ia masih dikira sebagai sebahagian daripada oktet stabil atom itu dan masih menduduki ruang di sekeliling atom. Pasangan sunyi penting kerana ia boleh didermakan untuk membentuk ikatan datif, dan kerana ikatan hidrogen terbentuk antara hidrogen yang sedikit positif dengan pasangan sunyi pada molekul jiran.

Contoh. Dalam molekul air, H₂O, atom oksigen menggunakan dua daripada enam elektron terluarnya untuk membentuk dua ikatan dengan hidrogen; empat elektron yang selebihnya kekal sebagai dua pasangan sunyi pada oksigen. Dalam ammonia, NH₃, atom nitrogen mempunyai satu pasangan sunyi, iaitu pasangan yang kemudiannya didermakan apabila ion ammonium terbentuk.

Kekeliruan yang perlu dielakkan. Jangan kelirukan pasangan sunyi dengan pasangan berikat. Pasangan berikat dikongsi antara dua atom dan memegang mereka bersama; pasangan sunyi dimiliki oleh satu atom sahaja dan tidak membentuk sebarang ikatan. Apabila anda melukis gambar rajah titik-dan-silang, tunjukkan pasangan sunyi bersama-sama ikatan, kerana meninggalkannya akan hilang markah dan menyembunyikan tempat ikatan datif atau hidrogen boleh terbentuk.

Bilangan pasangan sunyi pada sesuatu atom bergantung pada berapa banyak elektron valens yang berbaki selepas ikatan terbentuk, jadi atom yang berbeza mempunyai bilangan pasangan sunyi yang berbeza, oksigen mempunyai dua, nitrogen mempunyai satu, dan karbon dalam metana langsung tiada.

Pasangan sunyi ialah butiran penting dalam struktur kovalen bab ini, dan mengenal pastinya dengan betul itulah yang menjadikan jawapan ikatan datif dan ikatan hidrogen berkesan dalam Kimia SPM.