Keisomeran

Keisomeran ialah kewujudan dua atau lebih sebatian yang berkongsi formula molekul yang sama tetapi mempunyai susunan atom yang berbeza. Setiap sebatian sedemikian dipanggil isomer. Inggeris: isomerism · Cina: 同分异构.

Pada peringkat SPM, susunan yang berbeza ialah cara rantai karbon dan mana-mana kumpulan berfungsi bercantum, yang dipanggil keisomeran struktur. Molekulnya mengandungi bilangan yang sama tepat bagi setiap jenis atom, jadi formula molekulnya serupa, tetapi kerana atom disambung dalam susunan yang berbeza, sebatian itu benar-benar bahan yang berlainan dengan nama yang berbeza dan, selalunya, sifat fizik yang berbeza seperti takat didih. Apabila bilangan atom karbon dalam molekul bertambah, bilangan isomer yang mungkin bertambah dengan cepat, dan inilah salah satu sebab karbon membentuk begitu banyak sebatian. Isomer bercabang biasanya mempunyai takat didih yang lebih rendah daripada pasangan rantai lurusnya, kerana bentuknya yang lebih padat memberi daya yang lebih lemah antara molekul.

Contoh. Butana dan 2-metilpropana kedua-duanya mempunyai formula molekul C₄H₁₀. Dalam butana, empat atom karbon terletak dalam rantai lurus, manakala dalam 2-metilpropana, tiga karbon membentuk rantai dengan karbon keempat sebagai cabang. Formula sama, struktur berbeza, jadi keduanya ialah isomer struktur.

Kekeliruan yang perlu dielakkan. Jangan anggap isomer sebagai sebatian yang sama semata-mata kerana berkongsi formula molekul, dan jangan kelirukan keisomeran dengan ahli siri homolog. Isomer mempunyai formula molekul yang serupa; ahli berturutan siri homolog berbeza sebanyak CH₂ dan justeru mempunyai formula molekul yang berbeza. Untuk melukis isomer dengan betul, mulakan dengan rantai lurus terpanjang, kemudian pindahkan satu karbon menjadi cabang dan pastikan formula molekulnya kekal sama.

Keisomeran menjelaskan sebab satu formula molekul boleh menamakan lebih daripada satu sebatian, satu idea yang menyokong kerja penamaan dan formula struktur sepanjang Sebatian Karbon dan muncul dalam soalan struktur Kimia SPM.