Hipotesis

English: Hypothesis · Chinese: 假设

Hipotesis ialah pernyataan boleh diuji yang meramal bagaimana satu pemboleh ubah bergantung pada satu lagi. Ia ditulis sebelum eksperimen dijalankan dan, setelah data dianalisis, ia diterima atau ditolak. Hipotesis yang baik menamakan pemboleh ubah dimanipulasi dan pemboleh ubah bergerak balas serta menyatakan arah hubungan antara keduanya, contohnya: “semakin tinggi suhu, semakin cepat kadar tindak balas.” Oleh sebab silibus Kimia SPM (4541) menilai kemahiran saintifik, anda sering diminta menyatakan hipotesis bagi eksperimen yang diterangkan, dan ia mesti ramalan yang benar-benar boleh diuji.

Templat yang baik untuk dihafal ialah: “Apabila [pemboleh ubah dimanipulasi] meningkat, [pemboleh ubah bergerak balas] meningkat (atau menurun).” Andaikan satu eksperimen menyiasat bagaimana kepekatan asid mempengaruhi kelajuan gas terhasil. Hipotesis yang betul ialah “semakin tinggi kepekatan asid, semakin cepat gas terhasil.” Perhatikan bahawa ia mengaitkan dua kuantiti yang boleh diukur dan boleh disemak melalui eksperimen, itulah yang menjadikannya boleh diuji, bukan sekadar tekaan kabur. Pernyataan yang menamakan hanya satu pemboleh ubah, atau yang tidak boleh diukur, bukan hipotesis yang betul dan tidak akan memperoleh markah.

Hipotesis boleh ternyata salah, dan itu perkara biasa: jika data tidak menyokongnya, anda menolaknya dan menyatakan begitu dalam kesimpulan. Nilai sesuatu hipotesis bukan kerana ia sentiasa betul, tetapi kerana ia cukup jelas untuk diuji serta boleh disokong atau ditolak oleh bukti yang anda kumpul sendiri. Sebab itulah anda menulisnya sebelum eksperimen bermula, supaya ia tidak dipengaruhi oleh keputusan yang telah dilihat.

Kekeliruan yang perlu dielakkan ialah antara hipotesis dengan tujuan. Tujuan menyatakan matlamat eksperimen (“untuk menyiasat bagaimana kepekatan mempengaruhi kadar tindak balas”); hipotesis pula meramal hubungan dan boleh dibuktikan betul atau salah. Jangan kelirukannya dengan kesimpulan juga, kesimpulan datang selepas data, manakala hipotesis datang sebelumnya.

Dalam bab ini hipotesis terletak di tengah-tengah kaedah saintifik dan berkait terus dengan tiga jenis pemboleh ubah. Guru kami memberi anda rangka ayat supaya menyatakan hipotesis yang boleh diuji menjadi automatik.