Tindak balas penyesaran (halogen)

Tindak balas penyesaran halogen ialah tindak balas di mana halogen yang lebih reaktif mengambil tempat halogen yang kurang reaktif dalam larutan garamnya, membebaskan halogen yang kurang reaktif. Inggeris: displacement reaction · Cina: 置换反应.

Tindak balas ini ialah ujian amali bagi susunan kereaktifan halogen. Kerana kereaktifan menurun menuruni Kumpulan 17, klorin lebih reaktif daripada bromin, yang lebih reaktif daripada iodin. Apabila anda menambah halogen yang lebih reaktif ke dalam larutan yang mengandungi ion halida bagi halogen yang kurang reaktif, halogen yang lebih reaktif menarik elektron dan mengambil tempat dalam garam, membebaskan halogen yang kurang reaktif. Halogen yang dibebaskan biasanya menunjukkan kehadirannya melalui perubahan warna dalam larutan.

Contoh. Menambah air klorin ke dalam larutan kalium bromida yang tidak berwarna menjadikannya jingga, kerana klorin menyesarkan bromin: Cl₂ + 2KBr → 2KCl + Br₂. Klorin juga menyesarkan iodin daripada kalium iodida, menjadikan larutan itu perang. Bromin boleh menyesarkan iodin, tetapi iodin tidak boleh menyesarkan klorin mahupun bromin, kerana iodin paling kurang reaktif antara ketiga-tiganya.

Kekeliruan yang perlu dielakkan. Arahnya hanya satu hala: halogen yang lebih reaktif menyesarkan yang kurang reaktif, tidak pernah sebaliknya. Jangan tulis iodin menyesarkan klorin. Asingkan penyesaran bukan logam ini daripada penyesaran logam daripada garamnya oleh logam yang lebih reaktif, ideanya sama, iaitu yang lebih reaktif menolak yang kurang reaktif, tetapi di sini bahannya ialah halogen dan halida.

Dalam bab Jadual Berkala Unsur, tindak balas penyesaran menukar aliran kereaktifan halogen yang abstrak kepada sesuatu yang boleh anda lihat dalam tabung uji, sebab itulah ia kerap muncul sebagai bukti bagi susunan kumpulan itu. Jika anda boleh menamakan warna awal, warna akhir dan menulis persamaan yang seimbang, anda sudah memberi jawapan penuh yang dicari oleh soalan sebegitu.