Kekenyalan

Kekenyalan ialah keupayaan bahan untuk kembali kepada bentuk asalnya selepas daya regangan disingkirkan. Dalam bab Polimer, ia menggambarkan getah, dan getah tervulkan lebih kenyal daripada getah tak tervulkan. English: elasticity · Chinese: 弹性.

Getah kenyal kerana rantai poli(isoprena)nya yang panjang itu berkeluk. Apabila anda menarik getah, rantai yang berkeluk itu meluruskan diri; apabila anda melepaskannya, rantai berkeluk semula dan getah melantun kembali. Dalam getah tak tervulkan, rantai juga boleh menggelongsor melepasi satu sama lain, jadi sebahagian regangan menjadi kekal dan kekenyalannya terhad. Pemvulkanan menambah ikatan silang sulfur yang menghalang rantai daripada menggelongsor, jadi rantai hanya boleh terurai dan berkeluk semula. Sebab itulah getah tervulkan kembali ke bentuk asal dengan lebih lengkap dan boleh diregang lebih jauh sebelum ia terpesong secara kekal.

Contoh. Gelang getah adalah kenyal: regangkannya dan ia memanjang, lepaskannya dan ia kembali ke panjang asalnya. Tayar getah tervulkan menunjukkan sifat yang sama di bawah berat kereta, melantun kembali ke bentuk asal beribu-ribu kali tanpa menjadi kendur.

Kekeliruan yang perlu dielakkan. Jangan kelirukan kekenyalan dengan keplastikan. Bahan kenyal kembali kepada bentuk asalnya, tetapi bahan plastik mengekalkan bentuk baharu yang dipaksakan ke atasnya. Getah adalah kenyal; politena yang dilembutkan adalah plastik. Berhati-hati juga supaya tidak menganggap “kenyal” hanya bermaksud “boleh diregang”, kuncinya ialah kembali kepada bentuk asal.

Satu soalan peperiksaan yang biasa ialah menerangkan, dari segi rantai dan ikatan silang, mengapa getah tervulkan lebih kenyal daripada getah tak tervulkan: ikatan silang sulfur menghalang rantai daripada tergelincir, jadi getah memulihkan bentuknya sepenuhnya dan tidak kekal teregang. Menjawab dengan sebab rantai-dan-ikatan-silang, bukan sekadar perkataan “lebih baik”, itulah yang memperoleh markah.

Kekenyalan ialah sifat yang pemvulkanan direka untuk memperbaik, jadi ia berkait terus dengan ikatan silang dan had kekenyalan serta muncul setiap kali getah diuji dalam Kimia SPM.