Gambar rajah titik-dan-silang

Gambar rajah titik-dan-silang ialah lukisan yang menunjukkan elektron terluar atom sebagai titik dan silang, supaya anda nampak elektron mana yang dipindah atau dikongsi dan dari mana setiap satu datang. Inggeris: dot-and-cross diagram · Cina: 点叉图.

Titik dan silang hanyalah dua simbol untuk elektron; menggunakan simbol berbeza bagi setiap atom membolehkan anda mengesan dari mana setiap elektron bermula. Hanya elektron valens (terluar) dilukis, kerana hanya elektron ini yang mengambil bahagian dalam pengikatan. Bagi sebatian ion, gambar rajah menunjukkan elektron berpindah dari logam kepada bukan logam dan ion yang terhasil dilukis dalam tanda kurungan segi empat sama bersama casnya. Bagi molekul kovalen, gambar rajah menunjukkan pasangan dikongsi berada di kawasan pertindihan antara atom, bersama-sama sebarang pasangan sunyi.

Contoh. Bagi natrium klorida, anda melukis natrium melepaskan satu elektron terluarnya (satu silang) kepada klorin, memberi [Na]+ dan ion klorida [Cl]- dengan lapan elektron, iaitu tujuh titik dan satu silang. Bagi air, anda melukis atom oksigen dengan dua pasangan dikongsi, setiap satu terdiri daripada satu titik dan satu silang, ditambah dua pasangan sunyi, dan setiap hidrogen dengan duplet.

Kekeliruan yang perlu dielakkan. Lukis hanya elektron terluar, bukan petala dalam, dan pastikan hidrogen berakhir dengan duplet, bukan oktet. Dalam gambar rajah ion, ingat tanda kurungan segi empat sama dan cas; dalam gambar rajah kovalen, ingat untuk memasukkan pasangan sunyi, kerana meninggalkannya ialah punca kerap markah hilang.

Perlu diingat bahawa titik dan silang mewakili elektron yang benar-benar sama; simbol berbeza digunakan semata-mata untuk menunjukkan asal usul setiap elektron, dan bukan bermakna elektron itu berbeza jenis.

Gambar rajah titik-dan-silang ialah cara piawai bab ini meminta anda menunjukkan ikatan, jadi melukisnya dengan kemas dan betul ialah kemahiran yang diuji secara langsung dalam Kimia SPM.