Logam alkali

Logam alkali ialah unsur dalam Kumpulan 1 jadual berkala, dengan satu elektron valens; logam alkali ialah logam lembut dan reaktif yang membentuk hidroksida beralkali dengan air. Inggeris: alkali metal · Cina: 碱金属.

Litium, natrium dan kalium ialah logam alkali yang paling banyak anda pelajari. Setiap satu mempunyai satu elektron dalam petala terluarnya, jadi setiap satu bertindak balas dengan melepaskan satu elektron itu untuk membentuk ion bercas +1, seperti Na⁺. Ia cukup lembut untuk dipotong dengan pisau, ketumpatannya rendah, dan ia begitu reaktif sehingga disimpan dalam minyak untuk menjauhkannya daripada udara dan air. Nama “alkali” berasal daripada larutan beralkali yang dihasilkannya apabila bertindak balas dengan air.

Contoh. Apabila natrium dimasukkan ke dalam air ia bertindak balas dengan cergas, bergerak merentasi permukaan dan membebaskan gas hidrogen, dan larutan yang tertinggal ialah natrium hidroksida, yang beralkali dan menukarkan litmus merah kepada biru. Menuruni kumpulan, tindak balas menjadi lebih ganas, kalium bertindak balas lebih pantas dan lebih hebat daripada natrium, yang lebih pantas daripada litium, kerana elektron luar dipegang dengan lebih longgar dalam atom yang lebih besar. Persamaan tindak balas natrium dengan air ialah 2Na + 2H₂O → 2NaOH + H₂, dan corak yang sama terpakai bagi litium dan kalium.

Kekeliruan yang perlu dielakkan. Jangan kelirukan logam alkali Kumpulan 1 dengan logam alkali bumi Kumpulan 2, dan jangan kelirukan “logam alkali” (satu unsur) dengan “alkali” (bes larut dalam larutan). Aliran kereaktifan juga berjalan bertentangan dengan halogen: logam alkali menjadi lebih reaktif menuruni kumpulan, halogen menjadi kurang reaktif. Perhatikan perbezaan arah ini kerana ia kerap diuji.

Dalam bab Jadual Berkala Unsur, logam alkali ialah model bagaimana satu kumpulan penuh berkongsi sifat, dan aliran kereaktifannya diterangkan terus oleh saiz atom dan betapa mudah satu elektron valens itu dilepaskan.