Alkali

English: Alkali · Chinese: 碱液

Alkali ialah bes yang larut dalam air, dan apabila ia larut, ia mengion untuk menghasilkan ion hidroksida, OH⁻. Kedua-dua bahagian penting: alkali sentiasa sejenis bes, tetapi ia jenis bes istimewa yang larut dan memenuhi larutan dengan ion OH⁻. Ion hidroksida itulah yang memberi larutan beralkali sifatnya, menukarkan litmus merah kepada biru, terasa licin seperti sabun, dan meneutralkan asid.

Satu contoh menunjukkan pengionan itu. Natrium hidroksida larut sepenuhnya, NaOH → Na⁺ + OH⁻, jadi larutannya ialah alkali kuat dengan kepekatan ion hidroksida yang tinggi dan pH menghampiri 14. Ammonia larut dalam air dan bertindak balas dengannya untuk memberi sedikit ion hidroksida, NH₃ + H₂O ⇌ NH₄⁺ + OH⁻, jadi ia alkali yang lebih lemah. Alkali lazim yang perlu anda kenali ialah natrium hidroksida, kalium hidroksida, kalsium hidroksida dan ammonia akueus. Perhatikan bahawa natrium hidroksida mengion sepenuhnya dan menjadi alkali kuat, manakala ammonia mengion secara separa sahaja dan menjadi alkali lemah, jadi kekuatan sesuatu alkali bergantung pada darjah pengionannya, bukan hanya pada keterlarutannya.

Kekeliruan yang perlu dielakkan ialah menganggap “bes” dan “alkali” sebagai perkataan yang sama. Setiap alkali ialah bes, tetapi bukan setiap bes ialah alkali, hanya yang larut sahaja layak. Kuprum(II) oksida dan magnesium oksida ialah bes kerana ia meneutralkan asid, namun ia tidak larut, jadi ia bukan alkali. Dalam peperiksaan, memanggil oksida logam tak larut sebagai “alkali” ialah kesilapan yang jelas. Ujian yang bersih ialah keterlarutan: jika bes itu larut dan membebaskan OH⁻ ke dalam larutan, ia alkali; jika ia tidak larut, ia bes tetapi bukan alkali.

Dalam bab ini, alkali ialah pasangan langsung kepada asid: asid membebaskan H⁺, alkali membebaskan OH⁻, dan mencampurkannya memberi peneutralan, H⁺ + OH⁻ → H₂O. Guru kami memastikan anda mengekalkan perbezaan bes–alkali dengan tajam, kerana ia menentukan cara sesuatu garam disediakan kemudian dalam bab ini.