Tindak balas penambahan

Tindak balas penambahan ialah tindak balas yang mana atom ditambah merentasi ikatan ganda dua karbon–karbon, C=C, membukanya menjadi ikatan tunggal sehingga tiada hasil lain terbentuk. Ia ialah tindak balas ciri bagi alkena yang tak tepu. Inggeris: addition reaction · Cina: 加成反应.

Oleh sebab ikatan ganda dua ialah kawasan pengikatan tambahan, ia mudah menerima atom baharu pada setiap satu daripada dua karbon itu. Justeru, alkena mengalami beberapa tindak balas penambahan: menambah hidrogen di atas mangkin nikel (penghidrogenan) memberi alkana, menambah bromin menyahwarnakan air bromin, menambah hidrogen halida, dan menambah stim di atas mangkin membentuk alkohol. Dalam setiap kes, satu molekul ditambah dan satu hasil terbentuk, tanpa sebarang molekul kecil dibebaskan. Itulah sebabnya alkena memberi hanya satu hasil bagi setiap penambahan, manakala molekul tepu yang bertindak balas melalui penggantian sentiasa turut menghasilkan satu molekul kedua yang berasingan. Ikatan ganda dua yang membolehkan penambahan juga membenarkan banyak molekul alkena menambah antara satu sama lain dalam pempolimeran untuk membina polimer.

Contoh. Etena, C₂H₄, bertindak balas dengan bromin secara penambahan: warna perang air bromin hilang pada suhu bilik apabila bromin ditambah merentasi ikatan ganda dua untuk memberi hasil tak berwarna. Penyahwarnaan ini ialah ujian piawai bagi ikatan ganda dua karbon–karbon.

Kekeliruan yang perlu dielakkan. Jangan kelirukan penambahan dengan penggantian. Penambahan membuka ikatan ganda dua dan tidak memerlukan cahaya, memberi satu hasil tunggal; penggantian menggantikan satu atom pada molekul tepu, memerlukan cahaya ultraungu bagi alkana, dan membebaskan hasil kedua seperti hidrogen halida. Penambahan milik alkena; penggantian milik alkana.

Tindak balas penambahan ialah enjin kimia alkena dan sebab alkena menyuap kepada alkohol, polimer dan lemak yang dikeraskan, menjadikannya salah satu idea paling kerap diuji dalam Sebatian Karbon bagi Kimia SPM.